Met deze mentoren moeten Nederlandse bedrijven groeien

Jonge bedrijven groeien in Nederland minder hard dan in buurlanden. Nlgroeit koppelt succesvolle ondernemers aan minder ervaren collega’s. „Ondernemers kunnen twijfels uiten en over problemen praten.”

Foto ANP / Roos Koole

Gerard Werkhoven geeft een lesje ondernemen: „Ik wilde een pand huren van Fortis voor een van mijn kledingwinkels, maar de huur was te hoog. Dus ik vroeg: hoeveel man werken er bij Fortis? En krijgen die bij personeelsfeesten allemaal dezelfde shirts aan? Als ik die nou eens lever, dan kan ik de huur van het pand wel betalen.”

De boodschap: soms is er voor je probleem een oplossing die een ander niets kost en jou wat oplevert. Werkhoven, tot 2011 eigenaar van kledingketen Steppin’ Out, vertelt het verhaal in een café in Utrecht aan Pascale Petiet. Petiet is ook ondernemer. Ze runt sinds 2010 een bedrijf in geautomatiseerd boekhouden, zodat bedrijven er geen omkijken naar hebben. Haar bedrijf OAMKB (Online Accountants MKB) heeft 45 franchisenemers, met in totaal 75 werknemers.

Alleen ondernemers die al meer dan een miljoen omzetten, mogen meedoen.

Werkhoven is Petiets mentor. Ze zijn samengebracht door Nlgroeit. De organisatie koppelt sinds januari dit jaar succesvolle ondernemers aan ondernemers die hun bedrijf flink willen laten groeien. Petiet bijvoorbeeld hoopt uiteindelijk uit te komen op honderd franchisenemers.

De ervaren ondernemers geven onbetaald vier uur advies, over zaken als personeelsbeleid of internationale uitbreiding. De tegenprestatie is dat de ‘jonge’ ondernemer te zijner tijd weer advies geeft aan andere ondernemers die willen uitbreiden.

Tot nu toe kwamen zo’n zeventig ‘matches’ tot stand. Nlgroeit is nadrukkelijk niet bedoeld voor starters. Alleen ondernemers die al meer dan een miljoen omzetten, mogen meedoen.

Van ondernemer naar manager

Nlgroeit, een initiatief van onder meer de Kamer van Koophandel en het ministerie van Economische Zaken, moet zorgen voor groei van Nederlandse bedrijven. In vergelijking met het buitenland heeft Nederland veel ondernemers, maar het aantal bedrijven dat snel groter wordt blijft achter.

Het aantal bedrijven dat jaarlijks meer dan 20 procent groeit is in de laatste zes jaar zelfs afgenomen van 10 naar 5 procent van het totaal, volgens cijfers van de Erasmus Universiteit en adviesbureau McKinsey. Het aantal bedrijven met een groei van minder dan 10 procent steeg in dezelfde periode van 56 naar 69 procent. Dat komt voor een deel door de economische crisis, maar volgens Nlgroeit noteren de buurlanden desondanks betere cijfers dan Nederland.

Of vier vragenuurtjes genoeg is om bedrijven te laten groeien is de vraag, maar het is wel waar ondernemers behoefte aan hebben, zegt bestuursvoorzitter Claudia Zuiderwijk van de Kamer van Koophandel. Met andere organisaties achter Nlgroeit onderzocht de Kamer van Koophandel hoe de haperende groei van bedrijven zou kunnen worden aangepakt.

Veel ondernemers hebben moeite met dezelfde fase, volgens Zuiderwijk. Dat gaat makkelijker wanneer iemand meekijkt die het al eens heeft meegemaakt.

“Krijgt een bedrijf meer dan honderd werknemers, dan moet je manager worden en je bedrijf van bovenaf gaan leiden.”

Leren van elkaar

In Utrecht praten Werkhoven en Petiet verder over de website van Petiets bedrijf. Het is hun tweede gesprek. Petiet stelt de vragen, Werkhoven geeft zijn visie. Hij looft de zakelijkheid van haar website: maar twee kleuren. „Boekhouden hoeft niet frivool te zijn.” Wel adviseert hij haar de site om de paar jaar aan te passen, om uit te stralen dat het bedrijf nooit stilstaat.

Bij hun eerste ontmoeting hadden ze een gesprek over groei. Petiet wil meer franchisenemers in de noordelijke provincies, maar wist niet precies hoe dat aan te pakken. Werkhoven adviseerde haar om selectiebureaus in te schakelen, zodat de nieuwe vestigingen starters zijn in plaats van een voorzetting van bedrijven met hun eigen manier van werken.

Voor Werkhoven is het geven van advies aan ondernemers een tweede carrière – hij geeft ook professioneel advies. Waarom doet hij dat voor Nlgroeit onbetaald?

Het is een mooi initiatief, zegt Werkhoven, dat bovendien goed is voor zijn zichtbaarheid als adviseur. Wat stiekem ook helpt is het rijtje van mentoren waar hij in staat, met onder anderen oud-premier Jan Peter Balkenende en Rabobank-topman Wiebe Draijer.

En een match is niet alleen leerzaam voor de ondernemer die advies krijgt. Werkhoven:

„Pascale werkt met veel verschillende locaties, net zoals we bij Steppin’ Out deden. Het gebruik van Hangout en Skype, dat was voor mijn winkel ook goed geweest.”

Hart luchten

Harold Goddijn, bestuursvoorzitter en een van de oprichters van TomTom, is ook mentor. Zijn bedrijf, maker en leverancier van navigatieapparatuur, groeide uit tot multinational met een omzet van een miljard. „Het is niet zo dat ik de wijsheid in pacht heb”, zegt hij. „Maar ondernemers kunnen wel hun hart luchten, twijfels uiten en over problemen praten.”

Over wat voor onderwerpen hij het met ondernemers heeft? Zijn beste tip was aan een softwarebedrijf, zegt hij. Ze leverden een product dat goed liep, maar voor iedere verkoop sterk aangepast moest worden. Dat ging ten koste van de ontwikkeling van nieuwe producten. „De ondernemer heeft zijn teams toen op mijn advies gesplitst: één voor implementatie en één voor ontwikkeling.”

Over markt en product praat Goddijn in de gesprekken met de ondernemers maar weinig: „Daar weten ze zelf toevallig heel veel van”.

Toch hebben de gesprekken volgens hem zin, omdat een groeispurt bij bedrijven meestal gepaard gaat met dezelfde problemen. Goddijn:

„Tot vijftig man kun je het informeel houden, daarboven is een sterke organisatie nodig. Voor het verdelen van taken en verantwoordelijkheden, maar bijvoorbeeld ook om te beslissen wie niet mee kan groeien.”

Met meer advies zijn niet ineens alle problemen van de Nederlandse economie opgelost, erkent Goddijn. Het schort in Nederland ook nog wel eens aan ambitie, vindt hij.

„Vraag je Nederlandse ondernemers hoeveel medewerkers en omzet ze over vijf jaar denken te hebben, dan merk je dat we niet de meest ambitieuze natie zijn.”

Doe ook eens iets niet

Esther van Diepen, oprichter van Mom in Balance, vindt het geen punt dat haar begeleider uit een totaal andere hoek komt dan zij. Haar bedrijf organiseert in tien landen fitnesstrainingen voor 5.000 vrouwen die zwanger of al bevallen zijn. Haar mentor Paul Manuel is de oprichter van TamTam, communicatiebureau voor de digitale sector.

„Het belangrijkste advies van Paul Manuel was om iets níét te doen”, zegt ze. Van Diepen wilde vrouwen binden aan een sportprogramma en vroeg Manuel hoe ze dat het beste aan kon pakken. Manuel raadde het idee in zijn geheel af, om tijd en geld uit te sparen.

Van Diepen is een van de ondernemers die al een tegenprestatie levert voor het advies dat ze krijgt, zij het buiten nlgroeit om. Ze geeft advies aan drie bedrijven die nadenken over uitbreiding naar het buitenland, waar zij dan weer ervaring mee heeft.