Vrees niet, professionals zullen echt nodig blijven

Margo Trappenburg pleit ervoor (30/4) dat we nee moeten zeggen tegen het Ikea-principe van de participatiesamenleving. Zij is bang dat er straks geen betaald werk meer is voor mensen in de zorg, omdat al dat werk dan vrijwillig zal worden uitgevoerd. Wat inderdaad erg jammer zou zijn voor al die „zonen en dochters die geduldig en empathisch zijn, die goed zijn met mensen”.

Hiermee schetst ze een eenzijdig beeld van onze toekomstige mogelijkheden. Het Ikea-principe is namelijk slechts een klein onderdeel van wat de participatiesamenleving kan worden. Participatie hoeft namelijk niet alleen maar te betekenen dat burgers alles zelf doen. Het betekent allereerst dat ze actief deelnemen aan een groter geheel, de samenleving, waarin ook de overheid en maatschappelijke instellingen altijd belangrijke spelers zullen blijven.

Het is een illusie om te verwachten dat professionals overbodig zullen worden in de participatiesamenleving. Dat is een wensdroom van accountants die de overheidsbegroting willen rond krijgen; met de werkelijkheid heeft het niets te maken.

De participatiesamenleving is voor anderen een uitdrukking van de hoop dat actief burgerschap overheid en maatschappij beter kan laten functioneren. Voorstanders van de participatiesamenleving willen onze democratie innoveren, zodat het mandaat van onze bestuurders beter aansluit op de wil van het volk. Zij pleiten voor vrijwillige mantelzorg zodat onze professionals meer tijd over houden om te doen waarvoor zij zijn opgeleid: intensieve en specialistische zorg. En zij juichen straatveeg-dagen toe omdat het verbindingen creëert tussen vervreemde buren en een stap vormt op weg naar een gezonde mate van sociale cohesie.

Als burgers zelf een dialoog organiseren over het algemeen belang, boodschappen doen voor hun zieke ouders of hun eigen straat aanvegen, betekent dit niet dat ambachtelijke of professionele kennis zijn waarde verliest. Participerende burgers zullen altijd geld over hebben voor specifieke kennis en kunde. Mantelzorgers hebben nog steeds de verbindende kwaliteiten van maatschappelijk werkers nodig, evenals verplegers voor de intensieve zorgtaken. In de participatiesamenleving zullen actieve burgers slechts een deel van het totale takenpakket op zich kunnen en willen nemen.