Europa’s homofeest naar Rusland?

Eurovisie Songfestival Als het festival volgend jaar in Rusland is, zijn de homofans en -zangers dan wel veilig?

Rusland Sergey Lazarev is veruit favoriet met You Are The Only One. Vernuftige videoprojecties, minder vernuftige tekst: „Thunder and lighting/ It's getting exciting.” Tijdens een persconferentie zei hij dat, mocht hij winnen, homoseksuele festivalfans veilig zullen zijn in Rusland. Bovendien: „De komst van het festival zal een grote steun zijn voor de homogemeenschap in Rusland.” Foto JONATHAN NACKSTRAND/ AFP

Misschien organiseert Poetin volgend jaar wel het grootste officieuze homofeest van Europa. De Russische zanger Sergey Lazarev is dit jaar favoriet bij het Eurovisie Songfestival. Volgers de bookmakers en fanpolls wint hij vanavond de finale.

Maar wat nu als het songfestival volgend jaar in Moskou is? Dat is waar het over gaat, bij de pers en fans in Stockholm. Rusland heeft omstreden anti-homowetten ingevoerd en Russische politici hebben geregeld hun afkeer voor het ‘homofestival’ geuit. Hierdoor werd de Russische zangeressen de laatste twee edities met boegeroep begroet. De organisatie dreigde zelf boe-onderdrukkers te gaan gebruiken.

Bij een persconferentie een paar dagen geleden zei een Oekraïense journalist tegen Lazarev dat veel mensen uit de LGBT-gemeenschap bang zijn om naar Rusland te komen. Hij werd onderbroken door geklap én door boegeroep, maar vervolgde: „Is dat wel veilig voor hen?” Lazarev: „De komst van het festival zal een grote steun zijn voor de homogemeenschap in Rusland.” En geruststellend: „Het homoleven bestaat in Rusland. We zijn een modern land. De steden hebben een gay-scene, er zijn gayclubs. Check het op Google, dan zal je zien hoeveel het er zijn.” Rusland organiseerde het songfestival al eerder, in 2009, en iedereen die daar kwam ‘had plezier’, zei hij. „Ik kan er alleen voor bidden. Met alle andere Russen. Want Russen houden van het songfestival.”

2009 was het jaar van de Toppers. Gordon dreigde toen naar huis te gaan als er geweld gebruikt zou worden bij protesten voor homorechten. Het bleef rustig in Moskou. Out-tv, een videokanaal voor homo’s, was er ook bij, alleen dat jaar niet als homozender. Directeur Marc Putman besloot zijn redactieleden onder een ander naam naar Moskou te sturen, „omdat we daar niet als homozender over straat wilden lopen”. Dat jaar zijn ze ‘voor de veiligheid’ ook niet naar gayclubs gegaan.

Dat is ook wat songfestivalfans Linze Benthem en Jan de Jonge uit Groningen deden. „We hebben geluk dat we in Nederland wonen waar mensen tolerant zijn. In Rusland zijn ze nog niet zover. Waarom zouden wij ze dat gaan opleggen?” Maar de songfestivalfans die wel wapperend met regenboogvlaggen over straat wilden, konden dat gewoon doen, zeggen ze. „Sommigen fans gingen behoorlijk tekeer, hoor.”

De anti-homowet van 2013 stelt het onder meer strafbaar om informatie over homo’s te verspreiden onder mensen die jonger zijn dan achttien jaar. Een jaar later, in Kopenhagen, klonk er boegeroep toen bekend werd gemaakt dat de Russische kandidaten door waren naar de finale. Ook Jan de Jonge zat in de zaal en hij vond het flauw. Hij had de delegatie ontmoet. Ze waren aardig, sommigen waren zelf gay. Met dat boegeroep deed het publiek ze tekort, zegt hij. „Alsof zij iets aan de politieke situatie in hun land kunnen doen.”

Toch eindigde Rusland de laatste jaren elke keer weer hoog. Vorig jaar werd Polina Gagarina, ondanks boegeroep, tweede met A million voices. Rusland is een Songfestivalland. Het land steekt, net als bijvoorbeeld Zweden, veel geld en moeite in de acts.

De winnaar van 2014, de travestie-act Conchita Wurst – ‘de vrouw met de baard’ – verdeelde Rusland. In de Russische bladen verschenen foto’s van mannen die hun baard afschoren uit protest tegen de Conchita. „Deze zieke man zou hier geen concerten mogen geven”, zei Petersburgse wethouder Vitaly Milonov, een van de bedenkers van de anti-homowet, tegen de BBC. „Al deze homopropaganda is walgelijk.”

Als het Eurovisie Songfestival volgend jaar in Rusland is? „Dan gaan we naar Rusland”, zegt Sietse Bakker, event supervisor van het Eurovisie songfestival. „We begrijpen dat Rusland de afgelopen jaren politiek en misschien ook wel sociaal is veranderd.” Maar, zegt hij: „We vragen de organiseerde landen om een veiligheidsgarantie voor fans en delegaties. Daarin doen we geen concessies.”

Out-tv zou ook gaan, zegt Putman: „De Russen zullen er alles aan doen om te voorkomen dat homo’s in die periode ook maar een strobreed in de weggelegd wordt. Maar wat er gebeurt als we weer vertrokken zijn, weet ik niet.”