De bijter wordt nu zelf belaagd

Superbelegger Beleggersvoorman Peter Paul de Vries startte zijn eigen beursbedrijf dat werd bejubeld maar nu ligt hij onder vuur en de koers is ingestort. Wat doet zijn Value8?

bijter

Ironisch is het wel. In 2008 ging voormalig beleggersvoorman Peter Paul de Vries zélf naar de beurs. Value8 noemde hij zijn investeringsmaatschappij, naar het Engelse ‘valuate’. Bedrijven waarderen en waarde creëren, dát ging Value8 doen. Value8 ligt momenteel zwaar onder vuur. In anderhalve week verdampte 20 procent van de beurswaarde. De reden? Dikke vraagtekens over de wijze waarop Value8 de eigen deelnemingen waardeert.

Aanstichter is de onafhankelijke analist Roel Gooskens. Hij schreef anderhalve week geleden een analyse op de financiële website Follow the Money waarin hij weinig heel laat van de laatste jaarrekeningen van Value8. Gooskens is niet de minste. Hij waarschuwde voor de boekhoudfraude bij Ahold en het kaartenhuis dat ‘bedrijvendokter’ Joep van den Nieuwenhuyzen met zijn Begemann-concern bouwde.

„Tot mijn verbazing maakt De Vries het zelfs bonter dan Van den Nieuwenhuyzen”, schrijft Gooskens. Volgens hem is het fout dat bij bedrijven waarin De Vries investeert niet-gerealiseerde waardestijgingen worden opgevoerd als winst. Had De Vries wel correct boekgehouden dan maakte Value8 in 2013, 2014 en 2015 geen winst maar verlies, en hadden dividenden niet mogen worden uitgekeerd.

Geen topman hoort zulke beschuldigingen graag, maar voor De Vries zijn ze extra pijnlijk. Hij was lid van de Commissie-Tabaksblat die, naar aanleiding van boekhoudschandalen zoals bij Ahold, een gedragscode voor beursgenoteerde bedrijven ontwierp met als doel meer transparantie in de jaarrekening en meer zeggenschap en betere bescherming van aandeelhouders.

Maar De Vries is bovenal bekend als directeur van beleggingsvereniging VEB, van 1995 tot 2007 niet uit kranten en van televisie weg te slaan in zijn strijd voor beleggersbelangen. De bijter die niet schroomde om (bestuurders van) World Online, Ahold, ABN Amro en vele andere bedrijven voor de rechter te slepen. De welbespraakte man die steevast de microfoon pakte tijdens aandeelhoudersvergaderingen om te pleiten tegen exorbitante beloningen en voor meer transparantie.

En juist hij maakt nu als topman zelf grove fouten? De Vries werd er duidelijk even stil van en gaf pas woensdag via een beleggersbrief een schriftelijk verweer. „Sjoemelt Value8 met de cijfers, zijn de resultaten te hoog weergegeven, is Value8 eigenlijk verlieslatend en is De Vries de nieuwe Joep? Het korte antwoord luidt viermaal ‘nee’”, stelt hij.

Wat doen Value8 en De Vries dan wel? Een antwoord in vijf punten.

1| Los zand & lege beurshulzen

Van Keesmakers – het bedrijf achter de cholesterolarme kaasconcurrent Kees – tot indoorskibanenexploitant Snowworld. Van een online dierenwinkel tot een rolluikenspecialist, computerspellenmaker en een legionellabestrijdingsbedrijf. Sinds 2008 stapte Value8 in meer dan 50 bedrijven. Soms beursgenoteerd, vaak niet. Vaak Nederlands, soms niet.

Het lijkt wel alsof los zand de investeringsfilosofie van Value8 is. De Vries doet in jaarverslagen overigens zijn uiterste best de investeringen in een kader te plaatsen. Ze passen in de „megatrends” vergrijzing, terugtrekkende overheid, welzijn en duurzaamheid, en informatietechnologie. Ze vallen onder vijf ‘clusters’ waaronder Food en Financial Services.

Het gebrek aan samenhang is een terugkerend kritiekpunt. Al in 2012 beloofde De Vries beterschap en lanceerde hij een speciaal focusprogramma. In zijn brief van woensdag schrijft hij dat Value8 toewerkt naar „een duidelijker profiel”.

Alsof De Vries zich ervoor schaamt dat hij lijkt op een koopjesjager die failliete bedrijven, ondergewaardeerde ondernemingen en lege beurshulzen opvist en er vervolgens behendig zijn financiële en juridische trukendoos op loslaat.

Value8 verdient namelijk op veel manieren geld. Denk bijvoorbeeld aan het samenvoegen van bedrijven om daarna kostenbesparingen te realiseren. Zoals bij GNS en Brinkman, nu een gezamenlijke rolluiken- en brandwerende deurenspecialist.

Of neem het kopen van losse belangen om een klapper te maken. Dat lukt soms, zoals bij het aan de Franse beurs genoteerde Euromedis. Daar kocht Value8 in 2012 5 procent van de aandelen à 4 euro en verkocht ze twee jaar later voor meer dan het dubbele. Soms gaat het minder, maar daar hoor je dan ook minder over. Zo was Droam (kastjes voor mobiel internet) waar Value8 in 25 procent van kocht in 2011 alweer failliet in 2013

De Vries heeft een antenne voor wat er op de balans van bedrijven staat en wat daar uit te halen is. Hij boekt geregeld een ‘badwill’-succesje: minder betalen voor een bedrijf dan het aan bezittingen heeft. Zo kon Value8 bij GNS alsnog 481.000 aan oninbare facturen als ‘badwill’ aan de eigen reserves toevoegen.

Ondertussen is Value8 ook ’s lands grootste handelaar in lege beurshulzen. Als een beursgenoteerd bedrijf failliet is, kan de beursnotering worden geschrapt, maar je kan die notering ook gebruiken om er een ander bedrijf in te stoppen. Zoiets heet een reverse listing en het is meestal goedkoper dan een traditionele beursgang.

Value8 ging in 2009 zelf naar de beurs via de lege huls van energiebedrijf Exendis. Sindsdien stak het geld in zeven lege beurshulzen, waarvan zes in Nederland. De beursgang van R&S Retail – het bedrijf achter Miss Etam – ging begin dit jaar via de lege huls van beddenfabrikant Dico, die voor 90 procent in bezit van Value8 was.

2| Spectaculaire prestaties op de beurs

Van een investeringsmaatschappij zonder bezittingen in 2008 groeide Value8 brokje voor brokje uit tot een investeringsmaatschappij met ruim twintig bedrijven onder haar hoede. Goed voor een omzet van 259 miljoen euro (waarvan 120 miljoen euro van uitzender Source).

De ontwikkeling van de beurskoers is zeker zo spectaculair. Die steeg van zo’n 40 cent eind 2008 naar 9,50 euro op 31 december 2015: een stijging van 2.275 procent.

Beleggers van het eerste uur kunnen dus tevreden zijn. De Vries voorop. Hij kocht in de begindagen met zijn privéholding 3L Capital 62 procent van de aandelen voor zo’n 450.000 euro. Het aandelenpakket werd daarna dankzij dividendaandelen en twee privétransacties iets groter en was gisteren een kleine 20 miljoen euro waard.

3| Gegoochel met aandelen

Opvallend is dat die groei van Value8 vrijwel volledig wordt bekostigd met de uitgifte van nieuwe aandelen, en nauwelijks met geleend geld zoals bijvoorbeeld in private-equitykringen gebruikelijk is.

Value8 begint in 2009 met het uitgeven van aandelen om gewasbeschermer Ceradis te kunnen kopen en gaat daarna jaarlijks door met aandelenemissies. 20 procent nieuwe aandelen in 2010. 12 procent in 2011. Enzovoorts.

In 2012 wordt ook een volledig nieuwe categorie aandelen C gecreëerd. De zogeheten cumprefs, aandelen waar een vast dividend van 7 procent op de oorspronkelijke waarde van 25 euro wordt uitgekeerd. Ze krijgen een aparte notering op de Amsterdamse beurs.

De afgelopen 8 jaar doet Value8 zo ongeveer alles wat er met aandelen te doen valt. Een omgekeerde aandelensplitsing om de beurskoers hoger te laten lijken, het afstempelen van de nominale waarde van aandelen om meer aandelen uit te kunnen geven en het creëren van drie categorieën aandelen: A, B en C.

Tussendoor koopt en verkoopt Value8 ook nog eigen aandelen, iets waar het in 2014 bijvoorbeeld 579.000 euro mee verdient.

4| Creatief boekhouden

Alexej von Jawlensky, Kazimir Malevich, Edward Munch: de jaarverslagen van Value8 worden doorgaans opgeleukt met afbeeldingen van schilderijen. Het oog van analist Gooskens viel op iets anders. Hij vindt De Vries een té creatieve boekhouder omdat hij, kort samengevat, mogelijke winsten in de toekomst nu al in de boeken opneemt. Dat is volgens Goossens in strijd met basiprincipes in de accountancy. Henk Langendijk, hoogleraar financiële verslaggeving aan Nyenrode Business Universiteit, denkt daar echter anders over, zegt hij over de telefoon. Hij bestudeerde het meest recente jaarverslag van Value8 en stelt dat het bedrijf de regels van IFRS (de international boekhoudstandaarden voor jaarverslagen) „getrouw gevolgd” heeft. „En de accountant heeft nog extra gecontroleerd door een waarderingsdeskundige in te schakelen.” Wat niet wegneemt dat de cijfers opgeklopt kunnen zijn. In de toekomst moet nog maar moet blijken of de De Vries de toekomstige kasstromen van zijn deelnemingen goed heeft ingeschat.

5| Ruziënd over straat

De handelswijze van De Vries en Value8 leidt vaker tot controverse. Zelfs al bij de eerste aankoop van Value8 in 2009. Toen zette notabene zijn oud-werkgever VEB vraagtekens bij het feit dat Value8 aandelen van Glengowan (een fabrikant van het chirurgische pincet SutureAid ) kocht. De verkoper is namelijk niemand minder dan P.P.F. De Vries, die de aandelen privé bezit.

Hij ontvangt ruim 1 miljoen euro voor de aandelen, die hij laat uitbetalen in aandelen Value8. „Concrete informatie over de wijze waarop deze prijs tot stand is gekomen en onderbouwde omzetprognoses wilde de Vries niet verstrekken”, aldus de VEB destijds. De Vries zei destijds er niet beticht van te willen worden de beste aandelen voor zichzelf te houden. Met de kennis van nu was dat trouwens nooit gebeurd. Het bedrijf werd in 2013 opgeheven en verdween daarna stilletjes uit de jaarrekening van Value8.

De VEB-kritiek is klein bier bij de conflicten waar Value8 later in belandt. Die belanden bijvoorbeeld geregeld voor de rechter. Vorig jaar was dat het geval bij internetgoudwinkel AmsterdamGold, waar Value8 de helft van de aandelen van bezit. Volgens de Ondernemingskamer zijn er „ernstig verstoorde verhoudingen” tussen het bestuur en de aandeelhouders.

Value8 krijgt een tik op de vingers van de rechter omdat het dwingende instructies afgeeft over een arbeidscontract. „Dat behoort niet tot het domein van een individuele aandeelhouder”, aldus de rechter. Na een bemiddelingstraject wordt AmsterdamGold uiteindelijk gesplitst.

Conflicten ontstaan rondom meerdere deelnemingen – waaronder Dico, Fornix, Witte Molen, LaVide, Sucraf – en worden al dan niet met tussenkomst van de rechter beslecht. Om het extra pijnlijk te maken voor Value8 werd afgelopen weekend de website Value8claim.com opgericht, naar eigen zeggen door oud-zakenpartners die anoniem willen blijven en die de site hebben opengesteld voor ‘klokkenluiders’ die zakelijke problemen met De Vries willen melden. De Vries dreigde dinsdag via een persbericht de initiatiefnemers voor de rechter te dagen.

Een betrokkene bij de site is de eigenaar van een van de trustkantoren die opging in de BK Group waarin Value8 een meerderheidsbelang bezit. Value8 beticht hem van creditcardfraude. Hij zegt door De Vries en zijn stromannen uit de onderneming te zijn gewerkt en heeft een handhavingsverzoek tegen De Vries bij De Nederlandsche Bank ingediend.

Dat Value8 verhoudingsgewijs in veel conflicten belandt, ligt niet aan Value8 benadrukt De Vries per mail en telefoon. Ieder bedrijf heeft last van conflicten, zeker bedrijven die veel transacties doen. „Value8 heeft relatief veel doorstarten gedaan. Ondernemingen zitten dan in een precaire situatie en er is een groot risico dat partijen (oud-aandeelhouders, medewerkers, concurrenten) daar een slaatje uit willen slaan. Hetzelfde geldt voor slechtlopende bedrijven: daar moet vaak worden ingegrepen in het management.”

Volgens De Vries zijn conflicten bij hem vanwege zijn VEB-geschiedenis extra interessant en wordt hij daardoor vaak geconfronteerd met mensen die dreigen naar de pers te stappen. Daarom stelt hij voortaan extra strenge contracten op. „Inmiddels hebben onze managers getekend dat zij – ook in geval van een eventueel conflict – een strikt mediaverbod hebben.”

Aanstaande woensdag organiseert De Vries een bijeenkomst voor aandeelhouders om de onrust weg te nemen. Of die meteen verdwijnt is de vraag. Gisteren eind van de middag publiceerde Gooskens een nieuw stuk met nieuwe kritiek op Follow the Money. Hij meldde voor de gelegenheid een aandeel Value8 te hebben gekocht om de bijeenkomst woensdag te kunnen bijwonen.