Bejaarde blanke mannen nemen macht over in Brazilië

Voor het eerst sinds militaire dictatuur (van 1964 tot 1984) treedt in Brazilië een regering aan zonder vrouwen.

Een Braziliaanse vrouw in Rio de Janeiro protesteert tegen de nieuwe regering van interim-president Michel Temer met een spandoek waarop staat: 'Nooit Temer'. Silvia Izquierdo / AP

Een groep blanke, grijze mannen van middelbare leeftijd, geen vrouwen, geen kleurlingen. Dat is in essentie de nieuwe Braziliaanse ministersploeg die president ad interim Michel Temer (75) gisteren presenteerde.

Temer, een rechtse liberaal, nam afgelopen week de macht over van de linkse president Dilma Rousseff (68), die werd geschorst nadat een meerderheid in de Senaat voor haar afzetting had gestemd. Rousseff wordt ervan beschuldigd gesjoemeld te hebben met de overheidsbegroting in 2014 voorafgaand aan haar herverkiezing. Ze ontkent dat ten stelligste.

Geen vrouwen in kabinet

Het kabinet Temer staat in schril contrast tot Rousseffs regering waarin nog afgezien van de president zelf meerdere vrouwen zaten en ook sprake was van enige raciale diversiteit. De nieuwe machthebbers vormen geenszins een afspiegeling van de Braziliaanse samenleving, die voor de helft uit gemengde en zwarte Brazilianen bestaat en waarvan volgens een volkstelling in 2013 nog 51 procentvrouw was. Temer, geen gekozen president, is impopulair bij de bevolking, slechts 2 procent van de Brazilianen heeft volgens opiniepeilingen vertrouwen in hem.

Columniste Míriam Leitão schreef in de grootste krant van Brazilië, O Globo:

“We zetten ineens weer stappen terug in de geschiedenis.”

Het is voor het eerst sinds de militaire dictatuur (van 1964 tot 1984) dat er in Brazilië een regering aantreedt zonder vrouwen.

Temers stafchef Eliseu Padilha verklaarde dat de nieuwe regering met spoed gevormd was en dat er gezocht is naar vrouwen.

“Maar vanwege redenen die ik nu niet naar buiten kan brengen is het niet gelukt vrouwen voor ministersposten te vinden. Er komen wel vrouwen op lagere posities binnen de regering.”

Conservatieve en soms dubieuze politici

De ministers in het kabinet van de centrum-rechtse Temer zijn stuk voor stuk conservatieve politici. Een aantal van hen behoort zelfs tot de ultrarechtse evangelische stroming, die steeds meer politieke macht krijgt in Brazilië. Een verscherping van de abortuswet en een versoepeling van wapenbezit staan bij sommigen binnen deze groep hoog op de agenda. Ook dat is een groot verschil met de linkse regering onder leiding van Dilma Rousseff, zelf een marxistische guerrillastrijder die tijdens de militaire dictatuur twee jaar lang gevangen zat en gemarteld werd.

Een aantal ministers in dit nieuwe kabinet heeft een dubieus verleden. Zoals de grootgrondbezitter en sojaproducent Blairo Maggi, die zich in het verleden schuldig maakte aan het leegkappen van grote stukken bos in de Amazone. Zeven ministers uit Temers ploeg worden in verband gebracht met het omvangrijke corruptieschandaal Operatie Lava Jato (Wasstraat) rond semi-staatsoliebedrijf Petrobras en zouden voor grote bedragen aan smeergeld hebben ontvangen. Ook Temer zelf wordt door justitie beschuldigd van corruptie en daarnaast loopt er nog een aparte afzettingsprocedure tegen hem voor zijn rol als vicepresident van Rousseff.

Tien ministeries geschrapt

Behalve de switch van links naar rechts zijn de meeste Brazilianen vooral geïnteresseerd in de maatregelen die de nieuwe regering nu gaat nemen om de kwakkelende Braziliaanse economie weer op de rails te krijgen. Brazilië verkeert in een diepe crisis: de economie kromp met bijna 4 procent in 2015, een dieptepunt in de afgelopen 30 jaar. De werkloosheid loopt op en de inflatie bedraagt zo’n 10 procent.

Allereerst zijn er al tien ministeries geschrapt en gaat de regering miljoenen euro’s besparen in de uitgaven. De nieuwe minister van financiën, Henrique Meirelles, speelt hierin een cruciale rol. Meirelles was directeur van de Centrale Bank tijdens de regeringen van Luiz ‘Lula’ da Silva en van Dilma Rousseff toen de Braziliaanse economie nog bloeide en zijn naam wekt vertrouwen.

Toch verklaarde Meirelles al in zijn eerste persconferentie dat niet uitgesloten is dat om het overheidstekort weer in balans te krijgen er eerst belasting verhogende maatregelen komen. Hij zei:

“Maar die zullen dan kort en tijdelijk zijn.”

Niet snijden in sociale programma’s voor de armste groep Brazilianen

Temer heeft al gegarandeerd dat er niet gesneden wordt in de onder Lula da Silva geïnitieerde sociale programma’s voor de armste groep Brazilianen. Hij beloofde:

“Brazilië is nog steeds een arm land en die programma’s worden beschermd.”

Zijn motto dat hij Brazilië weer wil verenigen en orde en vooruitgang wil brengen, zoals op de Braziliaanse vlag staat geschreven, oogstte kritiek van de geschorste president Dilma Rousseff tijdens een interview met een journalist. Zij zei:

“Als je zwarte mensen en vrouwen bij de samenstelling van je regering al negeert, dan ben je al begonnen met de opbouw van een land waar uitsluiting de norm is.”