Apenkooien in de buitenlucht

Door de modder, over de hindernisbaan, in het pikkedonker of langs een poederkanon. Hardlopen met obstakels is leuker dan zonder.

Foto Olaf Kraak/ANP

Een waterig zonnetje weerkaatst op het met zweet bedekte, kalende hoofd van Maurice Wareman (22). Zijn shirt en broek zitten onder de modder, van zijn schoenen zie je nauwelijks dat ze wit zijn geweest. „Dit is geweldig”, zegt hij. Wareman heeft zojuist de Mudrun Fun in Amersfoort uitgelopen. „Heerlijk om iets te doen wat je normaal niet doet.” Even verderop maken nichtjes Marjolein van Dam (39) en Maaike Steenbergen (23) zich op voor hun run. Wat ze van hun acht kilometer lange modderparcours met hindernissen verwachten? „Een hoop lol en verder niks”, zegt Van Dam. „Je wint eigenlijk al als je meedoet.”

Wareman, Van Dam en Steenbergen zijn drie van de naar verwachting 200.000 mensen die dit jaar zullen meedoen aan een Nederlandse obstakelloop. De uit Engeland en Amerika overgewaaide evenementen worden steeds populairder: een van de eerste officiële obstakellopen, de Mud Masters in 2012, had 4.000 deelnemers. Vorig jaar waren er 152.000 mensen die een van de ruim honderd obstakellopen volbrachten. Obstakelloop Mud Masters is uitgegroeid tot een van de grootste hardloopevenementen van Nederland. Vorig jaar deden aan de editie in Biddinghuizen 24.000 mensen mee, een officieus wereldrecord.

Wie denkt dat een obstakelloop gewoon een hardloopparcours is met een paar hindernissen heeft het mis. Obstakellopen (Obstacle Course Racing, OCR) is de verzamelnaam voor alle soorten lopen met obstakels. Dat kunnen mud runs zijn waar het terrein, water (en modder) en hindernissen een belangrijke rol spelen, maar ook urbans runs, waarbij voorwerpen en gebouwen in stedelijke gebieden de te nemen hordes vormen.

De obstakellopen die nog het meest op hardloopevenementen lijken, zijn fun runs. Daarbij ontbreken de hindernissen, maar worden de parcours onderweg opgeleukt of op een speciale plek gehouden. Zo gaat de Caveman Run door de mergelgrotten van Valkenburg, word je bij colour runs onderweg beschoten met kleurpoeder en zijn night runs in het donker.

Geen tijdwaarneming

Het belangrijkste verschil is niet het afwijkende parcours, maar het ontbreken van een tijdwaarneming. „Het gaat niet om de tijd of competitie, maar om de beleving. De run is een ervaring op zichzelf”, zegt Dirk Schrama. Hij is liefhebber en de beheerder van obstakels.com, met ruim 100.000 bezoekers per maand de grootste OCR-site van de Benelux.

Het gebrek aan competitie geeft obstakellopen een vleugje teamsport. Er is tijd genoeg om iemand te helpen, en sommige obstakels kom je simpelweg niet over zonder een zetje van een ander. Richard van Kolfschoten (42) staat samen met zijn zoon Kay (10) nog bij te komen nadat ze samen over de finish van de Mudrun Fun in Amersfoort zijn gekomen. „Ik doe dit omdat ik het samen met Kay kan doen. Hij doet het voor de modder.” Het groepsgevoel is volgens oprichter André Skwortsow iets waarvoor mensen speciaal naar het evenement komen. „Mensen hebben tegenwoordig geen zin meer in de verplichtingen van een vereniging, maar wel in dat verenigingsgevoel. Dat geven wij ze.”

De ervaring, de beleving, het zijn woorden die telkens rondzingen bij obstakellopen. Het past in de ontwikkeling dat steeds minder mensen hardlopen voor de competitie. „Je ziet het ook bij marathons”, zegt runningtherapeut Simon van Woerkom. Hij ontwikkelde een therapie waarbij hardlopen wordt ingezet om mensen met psychische klachten te helpen. „Steeds meer mensen doen mee, maar steeds minder mensen lopen een marathon binnen de drie uur uit.”

Organisatoren zetten in op het veranderende deelnemersveld. Oprichter Skwortsow van Mud Masters: „Wij proberen het op te zetten als een pretpark, als Disneyland.” Bij de finish krijgt iedereen een biertje in zijn hand gedrukt, na afloop is er een groot feest. De organisatie is deels gebaseerd op de werkwijze van ID&T, organisator van grote dance-evenementen als Mysteryland en Sensation.

Oergevoel

Schrama vergelijkt obstakellopen zelfs meer met festivals dan hardloopevenementen, maar dat betekent niet dat ze niet zwaar kunnen zijn. Zo biedt Mud Masters de optie om een parcours van 6, 12, 18 of 42 kilometer te volbrengen. Voor de echte diehards er is een 24-uursrace. Skwortsow: „Je wordt koud, je wordt nat, je krijgt misschien een schrammetje hier en daar. Om de finish te halen heb je zowel een goede fysieke conditie als goede mentale gesteldheid nodig. Het is een uitdagend sportevenement met een festivalsfeer én een spierpijngarantie.”

Obstakellopen krijgen een ander publiek dan hardloopevenementen. Deelnemers zijn jonger en lopen liever samen, ziet Ronald Veerbeek, directeur van de Stichting Zevenheuvelenloop. „Bij de Zevenheuvelenloop komen ze met de hand aan de klok over de finish, bij andere evenementen met de handen in de lucht.”

Obstakellopen vormt een uitlaatklep waarbij mensen zich zonder gêne in de modder kunnen storten. Skwortsow: „Zo kunnen ze terug naar hun oergevoel. Het is ook lekker dat je hier eens een keer geen mobieltje bij je hebt.” De neiging naar beweging heeft volgens runningtherapeut Van Woerkom een fysieke oorzaak. „Wie niet genoeg beweegt, loopt kans sneller gestresst te raken. Je hebt beweging nodig om je hoofd even een pauze te geven.”

En obstakellopen is minder saai dan hardlopen, zegt Wareman. „Bij hardlopen heb ik muziek nodig om het leuk te houden. Dit is van zichzelf leuk.” Therapeut Van Woerkom ziet dat meer mensen zo tegenover hardlopen staan. „Daarvoor moet je je lange tijd concentreren. Deze mensen lijken weinig concentratie te hebben, of ze kunnen niet goed niets doen. Ze hebben extra prikkels nodig.”

Waar de één dus prikkels probeert te ontlopen op een modderparcours, wil de ander juist extra prikkels. Skwortsow schrijft het succes van obstakellopen zelfs toe aan social media. „De sport bestaat al dertig jaar, en hindernisbanen al sinds de Romeinen. Toch is dit pas de laatste jaren snel groot geworden. Je ziet parallellen.”

Een belangrijk pluspunt van social media is dat de trots over de prestatie meteen gedeeld kan worden. „Sommigen doen dit echt om op maandag een foto op Facebook te kunnen zetten”, zegt Schrama. Heroïsche beelden van met modder besmeurde mensen maken obstakellopen fotogeniek. Foto’s zitten daarom bij Mud Masters inbegrepen bij de prijs. Skwortsow: „Het delen van foto’s op Facebook is een integraal onderdeel van de beleving.”

Met meer dan 2.000 hardloopevenementen per jaar lijkt de Nederlandse markt verzadigd. Maar van concurrentie tussen hardlopen en zijn excentrieke neefje is geen sprake. Veerbeek: „We tappen grotendeels uit een ander publiek.” Daarnaast houden we de kalender goed in de gaten, zegt Schrama: „Het heeft geen zin om tijdens de Dam tot Damloop iets te organiseren.” Skwortsow: „We zien dat organisatoren van hardloopevenementen steeds meer op de beleving gaan zitten. En mensen die bij ons het eerst in aanraking komen met hardlopen, gaan later trainen voor een marathon.”

De rek is er nog niet uit, meent Skwortsow. Er worden nieuwe obstakellopen ontwikkeld die voor de hele familie zijn, zoals de Mudrun Fun. Een groep meisjes buikschuift na de finish nog één keer de modderpoel in. Als Schrama dat hoort, zegt hij: „Het is net apenkooien in de buitenlucht. Ik wou dat ik dat vroeger als kind had kunnen doen.”