Via een gat in de muur werden de urinestalen in Sotsji weggemoffeld

Onthulling New York Times Tientallen Russische sporters bij Winterspelen 2014 in Sotsji zaten in dopingprogramma dat door de staat werd gerund.

De Russische president Vladimir Poetin in het Fisjt-stadion van Sotsji tijdens de sluitingsceremonie van de Olympische Winterspelen. Foto Robin Utrecht/ANP

Dit nooit meer. Een nieuwe afstraffing als op de de Olympische Winterspelen van Vancouver in 2010 wilden de Russen ten koste van alles voorkomen. Het trotse sportland nam dat jaar met slecht drie gouden medailles een elfde plaats in de medaillespiegel, net achter Nederland. Een historisch dieptepunt.

Russische politici eisten excuses en het aftreden van de sportbestuurders die verantwoordelijk waren voor het debacle – toenmalig premier Vladimir Poetin zei dat hij „meer had verwacht” van de prestaties. Er moest iets veranderen wilde Rusland niet afgaan op de Winterspelen in eigen land, vier jaar later in Sotsji.

In ‘Sotsji’ waren er de geëiste klinkende resultaten: dertien gouden medailles, een eerste plek in de medaillespiegel. Het fiasco van Vancouver was vergeten, de Russische trots herwonnen, de ‘Poetinshow’ geslaagd.

Maar hoe kwamen de resultaten tot stand? Donderdag schreef The New York Times dat tientallen Russische sporters bij de Winterspelen van 2014 hebben deelgenomen aan een door de staat gerund dopingprogramma. Onder hen zouden ten minste vijftien medaillewinnaars zitten.

Het gaat om een spectaculaire onthulling over doping, waarbij ook de Russische inlichtingendienst FSB betrokken was. Niet eerder werd zo gedetailleerd beschreven hoe de Russen te werk gaan bij het verdoezelen van mogelijk positieve dopingstalen. Het artikel is gebaseerd op een interview met de toenmalige directeur van het Russische antidopingbureau, Grigory Rodsjenkov.

Gat in de muur van het dopinglab

De werkwijze die hij beschrijft is een minutieus uitgevoerde wisseloperatie. In Sotsji werden de ‘vervuilde’ dopingstalen elke nacht via een gat in de muur uit het officiële dopinglab gehaald. Daarna werden die urinebuisjes geleegd en in een geheime ruimte in het lab weer gevuld met ‘schone’ urine die maanden voor de Spelen was afgegeven door de sporters. Vervolgens werden de buisjes teruggezet in het officiële lab zodat de inhoud de volgende dag kon worden getest. Zo zouden ten minste honderd besmette urinestalen verwisseld zijn, met behulp van de FSB. Rodsjenkov, in The New York Times: „Mensen juichten voor de olympisch kampioenen, maar wij waren als gekken bezig hun urine om te wisselen.”

In aanloop naar de Spelen werden de sporters geprepareerd. Ze kregen een cocktail van drie dopingmiddelen, gemengd met alcohol (whisky voor mannen, vermout voor vrouwen), om de opname van steroïden te versnellen en de zichtbaarheid ervan in het bloed te verminderen. „We waren voorzien van het juiste materiaal en de benodigde kennis, hadden genoeg ervaring en waren voorbereid voor Sotsji als nooit tevoren”, zegt Rodsjenkov in het artikel. „We werkten als een Zwitsers uurwerk.”

De Belgische dopingexpert Peter van Eenoo, tijdens de Spelen van 2014 toezichthouder van het dopinglab, is geschokt. „De antidopingcontrole wordt op stelten gezet als men ongemerkt een staal kan openen, de urine verwisselen en de staal weer kan afsluiten”, zei hij op Radio 1.

Gevolgen voor deelname Rio?

De beschuldigingen van Rodsjenkov staan niet op zichzelf. Vorige week beweerde een oud-medewerker van het Russische antidopingagentschap Rusada, Vitaly Stepanov, op de Amerikaanse televisie dat vier Russische kampioenen van Sotsji anabole steroïden gebruikten. Die informatie kreeg hij van Rodsjenkov. Stepanov beweerde ook dat de Russische inlichtingendienst dopingovertredingen wegpoetste en zich bemoeide met testprocedures, terwijl agenten zich voordeden als medewerkers van het dopinglab. Die uitlatingen sluiten aan bij wat Rodsjenkov nu zelf in de openbaarheid heeft gebracht.

Vanuit het IOC en wereldantidopingorganistatie WADA wordt met grote verontrusting gereageerd op de onthulling. „Deze beschuldigingen zijn zeer gedetailleerd en zeer zorgwekkend en wij vragen WADA het direct te onderzoeken”, zei een IOC-woordvoerder. WADA sluit niet uit dat de urinestalen die zijn verzameld in Sotsji opnieuw zullen worden getest.

In november bracht een onafhankelijke commissie van de WADA een hard rapport naar buiten over een omvangrijk dopingnetwerk. Daar werd al gesproken over systematisch dopinggebruik en de betrokkenheid van onder meer het ministerie van Sport.

Minder dan drie maanden voor de Spelen in Rio wordt de Russische sport steeds verder in het nauw gedreven. Het is nu lastig te voorspellen welke consequenties de recente onthullingen hebben voor de Russische deelname aan ‘Rio’, maar de roep om maatregelen groeit.

In Rusland werden de nieuwe beschuldigingen met klem tegengesproken. „Nonsens”, zei sportminister Vitali Moetko. De Nederlandse minister van Sport, Edith Schippers, noemde Rusland vrijdag „een spelbederver”.