Huisarts mist vaak signalen dementie

Mensen met een achteruitgang in hun geheugen proberen dit vaak te verbergen. Dat lukt zo goed dat ze de huisarts nogal eens om de tuin leiden.

foto istock

Huisartsen hebben bij een groot deel van hun oudere patiënten niet in de gaten dat zij lijden aan dementie. Dit blijkt uit onderzoek in vijftien huisartsenpraktijken waarop Pim van den Dungen vrijdag promoveert in het VU medisch centrum. Het is een probleem als de huisarts dementie niet herkent, omdat het de patiënt fnuikt in zijn mogelijkheden om belangrijke beslissingen te nemen in het ziekteproces. Bovendien is het eenvoudiger om mantelzorgers te ondersteunen, als duidelijk is wat hun naaste mankeert.

De onderzoekers vroegen huisartsen om voor ruim 7.200 ouderen in hun praktijk, die nog geen diagnose dementie hadden, in te schatten of zij leden aan geheugenbeperkingen of beginnende dementie. 650 patiënten werden door de artsen gezien als mogelijk dement. Over 6.580 andere patiënten dachten de huisartsen dat er niets aan de hand was. Die inschattingen verschilden nogal van de hersentests die de onderzoekers vervolgens bij enkele honderden van de ‘gelabelde’ ouderen deden.

In de groep ouderen bij wie geen aanwijzingen waren voor geheugenbeperkingen, bleek eenachtste deze wel te hebben. Ook andersom maakten huisartsen vaak een verkeerde inschatting: als de huisarts dacht dat een patiënt geheugenbeperkingen had of beginnend dement zou kunnen zijn, bleek dit slechts bij de helft van de ouderen inderdaad het geval.

Onderzoeker Pim van den Dungen: „Mensen met een achteruitgang in het geheugen proberen dit (onbewust) vaak te verbergen. Samenwerking met andere hulpverleners zou kunnen helpen bij de signalering. Dat kan een apotheker zijn die oplet of patiënten misschien fouten maken bij het aanvragen van herhaalmedicatie. Of een wijkverpleegkundige die ziet dat een huis vervuild raakt. Nu ontbreekt die samenwerking vaak.”

Sommige huisartsen huldigen de opvatting dat het niet zo belangrijk is om dementie vroeg te signaleren, omdat het toch niet te genezen is. Daar is Van den Dungen het niet mee eens. Dementie is inderdaad ongeneeslijk. En toch kan het voor patiënten belangrijk zijn dat de diagnose wordt gesteld. Euthanasie bijvoorbeeld is vrijwel onmogelijk als een patiënt niet meer ‘wilsbekwaam’ is. Wanneer sprake is van dementie moet een patiënt dit in een zeer vroeg stadium bespreekbaar maken, om er nog voor in aanmerking te komen. De Levenseindekliniek krijgt jaarlijks zeer veel verzoeken om euthanasie van mensen met dementie. Daar kan de kliniek in de meeste gevallen niet aan meewerken, onder meer doordat de diagnose te laat is gesteld.

    • Enzo van Steenbergen