A’dam: namenwand slachtoffers Holocaust in Weesperstraat

Na veel weerstand van de buurt ging de gemeente op zoek naar een alternatief voor het eerder gekozen Wertheimpark.

Artist impression van het namenmonument zoals het in het Wertheimpark zou komen. Beeld Nederlands Auschwitz Comité

Een monument met daarop alle namen van Nederlandse Holocaustslachtoffers moet een plek krijgen aan de Weesperstraat in Amsterdam. Dat stelde het college van Amsterdam vrijdag voor aan de gemeenteraad.

Daarmee wordt een nieuwe stap genomen in een hoofdpijndossier voor Amsterdam. Twee jaar geleden werd bekendgemaakt dat het monument, een initiatief van het Nederlands Auschwitz Comité, in het Wertheimpark zou komen, maar buurtbewoners protesteerden.

De Weesperstraat is geen onverwachte keuze als alternatief voor het Wertheimpark. Het Auschwitz Comité heeft meermaals aangegeven deze plek als enige andere haalbare optie te zien.

De keuze komt voor uit een gemeentelijk onderzoek dat startte in november en waarin zestien mogelijke locaties onderzocht werden. De Weesperstraat kwam, onder meer na weging op door het Auschwitz Comité gestelde voorwaarden, als beste uit de bus. Het Wertheimpark kwam pas op plek zeven.

In gesprek met NRC verwacht burgemeester Van der Laan niet dat de buurt bij deze locatie in opstand komt:

“Ik zou niet veel blijk geven van ervaring als bestuurder als ik zeg dat ik geen obstakels verwacht. Maar wat we bij het Wertheimpark over het hoofd gezien hebben is dat het monument de atmosfeer van het park ingrijpend verandert. Dat is hier niet het geval. Ik denk dat de buurt zal zeggen: welkom.”

Monument van Joodse Erkentelijkheid

Of het monument nu daadwerkelijk in de Weesperstraat komt, is nog niet zeker. Eerst moet de gemeenteraad instemmen, daarna volgt wederom een inspraakprocedure. “En voordat je kan beginnen te bouwen in deze lieve stad ben je zeker weer een jaar verder,” zegt Van der Laan. “Dus het duurt nog wel even voordat je er rond kunt lopen.”

Ander mogelijk pijnpunt is de aanwezigheid van het Monument voor Joodse Erkentelijkheid. Om de namenwand te plaatsen moet dat verdwijnen. Het is aan Amsterdam geschonken voor de hulp aan Joodse Amsterdammers in de oorlog, maar de laatste jaren omstreden in de Joodse gemeenschap omdat vanuit Nederland relatief de meeste Joden zijn omgekomen in de Tweede Wereldoorlog, door passieve of actieve collaboratie.

De discussie kan vooral ontstaan over de vraag of en waar het herplaatst gaat worden, of dat het in de opslag verdwijnt. En de erven van de ontwerper van het monument hebben ook een stem in de beslissing. Van der Laan:

“De joodse gemeenschap en de erven van de ontwerper zijn het ermee eens dat dit in ieder geval het goede plan is voor het namenmonument. Maar wat de toekomst van het Monument van Joodse Erkentelijkheid wordt, dat zou een discussie kunnen worden.”

Op het namenmonument, dat goed is voor een paar honderd meter aan hoge wanden, moeten de 102.000 namen komen van alle Nederlandse slachtoffers van de Holocaust, zowel Joden als Roma en Sinti. Het monument is ontworpen door de Poolse architect Daniël Libeskind, die onder meer ook het One World Trade Center in New York heeft ontworpen. Nu het een andere locatie gaat krijgen, moet er ook een nieuw ontwerp gemaakt worden.