‘Er is een muur neergehaald in Italië’

Homohuwelijk Na tientallen jaren strijd krijgen homoseksuelen in Italië het recht om te trouwen. Maar niet helemaal.

Met feestverlichting van de Trevifontein in alle kleuren van de regenboog vierde Rome dat Italië eindelijk een wet heeft aangenomen die een vorm van het homohuwelijk mogelijk maakt. Foto Reuters/Alessandro Bianchi

Het is een feest van „enthousiasme vermengd met ongeloof en misschien een beetje vermoeidheid, zoals met iedere grote krachttoer”. Zo beschrijft de website gay.it de gevoelens in de Italiaanse LHBT-gemeenschap nadat woensdagavond een wet was aangenomen die een vorm van homohuwelijk mogelijk maakt.

Na decennia van strijd krijgen homoseksuele stellen nu rechten die op veel punten vergelijkbaar zijn met de huwelijkse rechten van hetero’s. Gelijke rechten zijn het nog niet, en een ‘huwelijk’ mag de verbintenis van een homoseksueel stel niet heten. Maar toch werd de Trevifontein in Rome in alle kleuren van de regenboog verlicht om deze mijlpaal in het door de Katholieke Kerk gedomineerde Italië te vieren.

„Deze wet komt met veel vertraging en kent veel beperkingen”, zei Gabriele Piazzoni, secretaris van Arcigay, een lobbygroep van homoseksuelen. „Wij zijn ons daarvan bewust. Maar er is een muur neergehaald.” En het homoseksuele kunstenaarspaar Ale en Edu schreef op de website Huffington Post:

„Het is niet alles, maar het is veel. Het is niet alles, maar hierin slagen in een land als Italië is veel.”

Gevangenisbezoek

Bij zijn aantreden, ruim twee jaar geleden, had Matteo Renzi, leider van een centrum-linkse coalitieregering, beloofd dat er snel een wet zou komen om homoseksuele stellen gelijke rechten te geven als echtparen. Het bleek een van zijn meest omstreden hervormingsplannen te zijn. Eerder dit jaar waren er forse concessies nodig om de goedkeuring van de Senaat te krijgen. En woensdag moest hij in de Kamer van Afgevaardigden zelfs zijn toevlucht nemen tot een vertrouwensstemming om het wetsvoorstel aangenomen te krijgen.

„Vandaag is voor veel mensen een feestdag”, schreef Renzi op zijn Facebook-pagina. Maar bij hun applaus wijzen LHBT-woordvoerders er ook op dat het glas niet meer dan halfvol is. De wet creëert een nieuwe burgerlijke status, tussen het geregistreerd partnerschap en het huwelijk in: een unione civile, een verbintenis tussen twee burgers.

Klik of tap op Italië voor meer informatie:

Die verbintenis wordt bezegeld als een huwelijk, met getuigen en ten overstaan van een ambtenaar van de burgerlijke stand. Voor huur, pensioen, erfenis, gevangenisbezoek, gezondheidszorg, al dan niet gemeenschap van goederen gelden dezelfde rechten als in een huwelijk. Als het gaat om bijdragen aan kosten van levensonderhoud en wederzijdse steun gelden dezelfde plichten. Curieus genoeg is voor een civiele verbintenis niet voorzien in de verplichting trouw te zijn aan elkaar, zoals die wel voor een huwelijk is geformuleerd.

Maar op het omstreden punt van de adoptie van elkaars kinderen hebben de partners in een unione civile minder rechten dan echtgenoten in een huwelijk. Het aanvankelijke plan om adoptie van elkaars kinderen vrij simpel te kunnen regelen, is geschrapt. Adoptie is niet onmogelijk, maar er blijft een gecompliceerde gang naar de rechter voor nodig.

Naam van de man

Er zijn meer verschillen. Als het op een scheiding uitloopt, is de verplichte periode van scheiding van tafel en bed korter dan na een huwelijk. Voor moord op de partner geldt niet de strafverzwaring die bestaat voor moord op een echtgenoot. De partners kunnen kiezen welke achternaam of -namen ze nemen, terwijl een getrouwde vrouw ook de achternaam van haar man moet voeren.

De tegenstanders, veelal rechtse politici, conservatieve groepen en de meeste katholieke kerkbestuurders, geven hun verzet niet op. Zij willen handtekeningen verzamelen voor een referendum om de wet weer te kunnen afschaffen.

Premier Renzi moest forse concessies doen om wet door parlement te krijgen

Rechtse parlementariërs waarschuwen voor „scheuren in het weefsel van de samenleving”. De rechtse burgemeesterskandidaat in Rome, ondernemer Alfio Marchini, zei dat hij geen verbintenissen tussen homoseksuelen zal sluiten als hij in juni tot burgemeester wordt gekozen. Matteo Salvini van de Lega Nord riep ‘zijn’ burgemeesters op tot burgerlijke ongehoorzaamheid. Overigens is hierin voorzien in de wet: als de burgemeester niet meewerkt, kan Rome een speciale commissaris naar de gemeente sturen.

Volgens het statistisch bureau Istat zijn er 200.000 homoseksuele koppels in Italië. Homo-organisaties denken dat het aantal eerder rond de één miljoen ligt. Het duurt naar schatting acht maanden voordat de wet officieel van kracht wordt, omdat er nog een aantal ministeriële decreten moet worden uitgevaardigd. Maar omdat er overgangsbepalingen zijn, kan een maand nadat de president de wet heeft ondertekend, de eerste officiële verbintenis worden gesloten.