Column

Een antitoerist op je bank

Berlijn is begonnen aan een moreel reveil. De gemeente wil in delen van de stad een bierverbod op straat invoeren om zuiptoerisme tegen te gaan. En onlangs werd het tijdelijk verhuren van eigen woningen aan banden gelegd. Onder het motto: algemeen belang gaat voor privébelang. Ook al gaat dat ten koste van de toerisme-inkomsten.

Hier herken ik weer de taal die hoort bij de linkse hoofdstad van Europa waar punkers nog in het wild rondlopen. Ik dacht even dat Berlijn dat karakter kwijt was toen ik in de Hackesche Höfe populaire tienerwinkels zag verschijnen en kraakpanden toeristische attracties werden.

Een deelraadslid van de wijk Mitte zei in de Berliner Morgenpost: „Wij houden liever de supermarktkassière, die geen woning meer kan vinden als zij een kind krijgt, in de wijk dan de student die met de weekendverhuur van zijn kamer zijn tweede of derde reis bekostigt.”

Berlijn heeft eerder ingegrepen dan Amsterdam. Daar werkt de gemeente nog samen met woningverhuurder Airbnb. Als je een willekeurige straat binnengaat, lopen er meisjes met rolkoffers. Zoals ik zag in de Staatsliedenbuurt. „Hi, ik ben Dennis”, zegt de jongen met warrig haar die ze quasinonchalant opvangt. „Jullie verblijven tijdelijk in mijn gezellige nestje.” Waarop hij zijn scooter start en naar zijn volgende commercieel gezellige nestje rijdt.

Voor Airbnb in Amsterdam populair werd, was er al Couchsurfing, een hippieclub van stadsbewoners die hun bank gratis aan gelijkgezinde toeristen aanboden. Couchsurfers bestaan nog steeds – vandaag ontmoeten bewoners en gasten elkaar in The Cotton Club. „Antitoeristen”, noemt Joris Sprakel, couchsurfer van het eerste uur, hen. Idealisten die gratis gastvrijheid bieden en zelf worden teruggevraagd.

In de voorwaarden staat dat de gastheren er niet aan mogen verdienen. „Daar zijn weleens problemen mee geweest”, herinnert Sprakel zich. „Een jongen die zich in wiet liet uitbetalen is uit het bestand gegooid.”

Zelf genoot hij ervan leeftijdsgenoten mee te nemen naar concerten van Daft Punk & Cassius, het festival London Calling, de stad te laten zien zoals hij die zag. „Zo kwam ik in elke stad die ik zelf bezocht de avant-garde tegen.”

Het is bijna onmogelijk, zegt Sprakel, om zo’n vrijwilligersorganisatie klein te houden. „Toen Couchsurfing begon te groeien, is de website gecrasht. We zeiden: dat is onze straf.”

Inmiddels verdedigt Joris Sprakel als advocaat bewoners van sociale huurwoningen. „Zij zijn de dupe van organisaties als Airbnb, die de huurprijzen in de steden laten stijgen.”

Met zijn gezin woont hij in Leiden. Hij zit nog in het Couchsurf-bestand, maar er meldt zich nooit een toerist die op zijn uitnodiging ingaat om in Leiden een kopje thee te drinken.