Daar gaat de tunnel van groen – en de Shaffyboom

Aan de Dijksgracht dreigen bijna alle bomen gekapt te worden. Omwonenden zijn woedend. „Alles moet opgeruimd, strak.”

De gemeente Amsterdam wil een kapvergunning aanvragen voor vrijwel alle bomen aan de Dijksgracht. Foto Gino Kleisen

Opeens hangen er alarmerende brieven aan de stam van onvervangbare bomen aan de Dijksgracht, een paradijselijk groene strook Amsterdam langs de spoorlijn tegenover het Marineterrein. „Help, ik word gekapt”, staat erop, en: „I will be cut down”. Elders aan een boomstam volgt de uitleg: „Wegens onderhoudswerkzaamheden en de aanleg van een nieuwe riolering wil de gemeente alle bomen kappen. Dat willen we voorkomen. Plaats uw handtekening in het wachthuisje verderop.”

Ruim 4.700 mensen hebben hieraan gehoor gegeven of tekenden de petitie op internet. Dat is een overweldigend aantal. En begrijpelijk. In de loop van de jaren hebben buurt- en woonbootbewoners de Dijksgracht omgetoverd tot een paradijs waar biodiversiteit floreert. Het is alsof je door een tunnel van groen loopt. Toeristen waarderen het hogelijk. Er staan 138 bomen van verschillende soorten, waaronder populier, wilg, els en zelfs een vijg. Het voornemen van de gemeente is om een kapvergunning aan te vragen voor vrijwel alle bomen. Het zouden ‘zaailingen’ zijn, bomen die zomaar zijn aangewaaid. Ook staat er de beroemde Shaffyboom ter ere van de Amsterdamse zanger die aan de Dijksgracht woonde. Het is de nadrukkelijke wens dat die behouden blijft.

Saskia Moerbeek heeft sinds 1984 een woonboot aan de Dijksgracht: „Een vergeten stukje stad, de weg erlangs loopt dood. Niemand wist destijds of het stadsdeel Centrum was of Havens-Oost. Samen met de gemeente hebben de bewoners het leefbaar gemaakt, het was zelfs een prostitutiezone. We begrijpen dat werkzaamheden nodig zijn; de straat verzakt en sommige bomen beschadigen met hun wortels de kademuur. Maar om alle bomen aan de kadezijde te kappen: dat is een aanval op een van de mooiste groenstroken in de binnenstad. En Amsterdam wil zich juist profileren als groene stad.”

Eeuwig zonde als deze oase vol zangvogels, groen en bloei uit hartje stad verdwijnt. Dit moet gekoesterd worden, ook door de gemeente. De aangevraagde kapvergunning is, volgens een woordvoerder van de gemeente, een ‘gangbaar traject’. En: „Het is onze intentie zoveel mogelijk bomen te behouden, maar als tijdens de werkzaamheden blijkt dat dat niet mogelijk is, dan zal er toch gekapt moeten worden. Veel bomen zijn in slechte staat door te weinig voeding of ruimte voor de wortels, dat heeft de Bomenwacht vastgesteld. In elk geval doen we de belofte om gekapte bomen te herplanten. Ook voor de Shaffyboom doen we ons best.”

Toch zijn de bewoners van de Dijksgracht er niet gerust op. Ze beschouwen het aangekondigde onderhoud als een manier om tot een volledige herprofilering te komen. Op eigen initiatief is anderhalf jaar terug een nieuw plan ingediend, waarbij van de 40 bomen aan de kadezijde die gekapt dreigen te worden, er 20 definitief behouden zouden kunnen blijven. Maar daarvoor is geen garantie meer. Moerbeek: „Het gevolg van dit groot onderhoud betekent dat de weg breder moet, 3.50 meter, en de stoep ook, 2.50 meter. Een bredere weg leidt tot harder rijden en meer verkeer, ook al liggen er straks drempels. Dit doodlopende straatje is eigenlijk vooral een fietsroute.”

Bovendien wekt het bevreemding dat een andere ingreep is aangekondigd. Er komt een elektriciteitskabel naar Amsterdam-Oost, langs het spoorwegtalud. Dat kost bomen. De woordvoerder laat weten dat er „alternatieve tracés in onderzoek zijn”. Dat is een mooie belofte die bij deze beslist bewaarheid moet worden.

Volgens Moerbeek heeft de gemeentelijke projectgroep een geheime missie: „Ze is allergisch voor rafelranden. Alles moet opgeruimd, strak en voldoen aan een ambtelijk profiel. En vooral geen bomen waar de gemeente ze niet heeft geplant.”