Winkeliers buigen voor PostNL

PostNL verlaagt vergoedingen voor winkeliers die fungeren als postkantoor. De winkeliers gaan toch akkoord, ze kunnen de extra klanten niet missen.

Gerard van Wezenbeek bij zijn PostNL-pakketpunt in de Primera-winkel in Kaatsheuvel. Foto Merlin Daleman

Met een stralend gezicht loopt een man een Amsterdamse Primera-winkel binnen. Hij heeft een stapel enveloppen bij zich, deels voor het buitenland, waar postzegels op moeten. „Huwelijk?”, informeert de verkoopster. „Geboorte.” Naast haar somt een collega aan een andere klant geduldig de tarieven op voor pakjes van verschillende grootte.

Het zijn handelingen die Primera uitvoert voor postbedrijf PostNL, in ruil voor een vergoeding; in totaal zijn er 2.800 postkantoren en pakketpunten. Maar PostNL verlaagt die vergoeding vanaf 1 juli met 25 tot 40 procent, volgens brancheorganisatie Vereniging van Postretailers (VVP). PostNL wil bij monde van directeur retail Barry Husman geen percentage noemen, maar noemt 25 procent „fors overdreven”.

Het uitreiken van een pakje levert volgens de VVP straks een kwartje op in plaats van 31 cent, voor een standaardpakket waarbij legitimatie nodig is daalt de vergoeding van 47 naar 30 cent. De vaste vergoeding voor de verkoop van postzegels gaat van drie naar twee cent. Winkeliers zeggen er gemiddeld 8.000 à 9.000 euro per jaar op achteruit te gaan, blijkt uit een enquête van de VVP.

Toch is 99 procent van de winkeliers – al dan niet onder protest – akkoord gegaan met de lagere vergoeding. Waarom? Eigenaren van Primera-winkels in Amsterdam zijn huiverig om iets te zeggen, behalve dat ze „erop achteruitgaan”, „niet blij” zijn en dat het hoofdkantoor bezig is met een betere deal.

De VVP protesteert wel openlijk: de organisatie vindt dat PostNL, dat 70 procent van de post- en pakketmarkt in handen heeft, zijn machtspositie misbruikt om een korting door te drukken. Volgens de vereniging komt die bovendien te snel voor winkeliers om er op te kunnen inspelen. Retailers zouden geen andere keus hebben dan de verlaging te accepteren.

Barcodes plakken

Het conflict komt voort uit de veranderingen op de postmarkt. Aan de ene kant stijgt het aantal verstuurde pakjes: PostNL verwerkte het laatste kwartaal voor 234 miljoen euro aan pakketjes, 16 procent meer dan in dezelfde periode in 2015. Tegelijkertijd bezuinigt het bedrijf al jaren, omdat het aantal verstuurde brieven maar blijft dalen, afgelopen kwartaal met 6 procent.

PostNL heeft het aantal postkantoren verminderd, de prijs van postzegels verhoogd, laat consumenten meer zelf doen, zoals barcodes op pakjes plakken, en bezuinigt (‘marktconform’). Veel postkantoren zijn de afgelopen jaren verdwenen, en ook het aantal postpunten in winkels neemt af. Begin april sloot Albert Heijn 156 postpunten in zijn winkels, volgens een woordvoerder door een combinatie van factoren, „waaronder de verlaging van de tarieven”. Is een postpunt nog wel rendabel?

Klemgezet

„Ik houd er niets meer aan over”, zegt Gerard van Wezenbeek, VVP-voorzitter en eigenaar van een Primera in Kaatsheuvel. „Ik heb het voor mezelf berekend: 70 tot 80 procent van de vergoeding gaat naar het personeel, en dan zijn er nog andere kosten.” Op jaarbasis gaat hij er bijna 10.000 euro op achteruit, zegt hij. Hij voelt zich klemgezet. Het voormalige staatsbedrijf brengt mensen zijn winkel binnen, zegt hij, en dat is voor retailers heel wat waard. Maar om daar nu voor te gaan betalen?

Ook René Lucas, eigenaar van tabaks- en gemakswinkel Cigo in Wijk en Aalburg, weet niet wat hij met het verlaagde tarief aan moet. De inkomsten die hij heeft met het postpunt gaan volgens hem met 31 procent omlaag, een bedrag waarvan hij „iemand een half jaar kan betalen. Ik denk dat de personeelskosten omlaag moeten, maar dat kun je niet direct aanpassen.”

Directeur retail Husman van PostNL snapt dat de maatregelen „lastig te verkroppen” zijn. Maar, zegt hij, bijna alle winkeliers zijn akkoord met de nieuwe overeenkomst. Bovendien compenseert het bedrijf de lagere vergoeding met hogere bonussen bij goede prestaties, die kunnen oplopen tot honderden euro’s. „Het is niet onze intentie iemand klem te zetten, we moeten samen kijken waar kansen liggen.”

Volgens Husman gaan winkeliers er geen tientallen procenten op achteruit. „Het kan zijn dat winkeliers op bepaalde pakketjes minder verdienen, maar als ze er meer verwerken, verdienen ze ook meer.”

Het bedrijf denkt volgens Husman wel degelijk mee, bijvoorbeeld wat betreft de hogere kosten van opslag als gevolg van het gestegen aantal pakjes. Zo wordt een pakje geen 21 maar 14 dagen bewaard.

Voor de VVP is het niet genoeg. De organisatie stelde de postvervoerder een ultimatum, dat donderdag zou aflopen. Als PostNL de plannen voor een lagere vergoeding niet intrekt, volgen juridische stappen wegens machtsmisbruik.

De VVP hoeft niet te rekenen op steun van toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM). „Met de Postwet en de Mededingingswet in de hand zien wij niet meteen een probleem”, zegt een woordvoerder. Het staat winkeliers vrij niet voor PostNL, maar voor een andere vervoerder te kiezen, zegt ze.

Voor Gerard van Wezenbeek blijft het een lastige afweging. Kleine pakketvervoerders brengen minder activiteit en minder mensen in de winkel. „Het levert straks niets op, maar als ik stop met PostNL heeft het personeel in mijn zaak niets te doen en ben ik nog duurder uit.”