Waardoor stinkt mijn sportshirt zo?

Wekelijks zoekt de redactie wetenschap antwoord op een vaak gestelde vraag. Vandaag: waardoor stinken polyester sportkleren zo?

De modieuze sporter hult zich graag in de juiste kleding en die is tegenwoordig synthetisch: van polyester. Heb je lekker gesport, flink gezweet: wat een stank komt er dan van zo’n shirt! Hoe kan dat?

Voor die vraag kom je al snel terecht bij Chris Callewaert van de Universiteit Gent, ook wel bekend als ‘dr. Armpit’, vanwege zijn onderzoek aan okselbacteriën en vervelende lichaamsgeuren. Hij heeft samen met vijf collega’s onderzocht of het textieltype van invloed is op de geurproductie (Applied and Environmental Microbiology, november 2014). Ze lieten 26 proefpersonen, zowel mannen als vrouwen, een uur lang intensief op een hometrainer fietsen. Een deel droeg een katoenen shirt, een deel een shirt van polyester en een deel een mengvorm. De shirts werden daarna 28 uur apart in plastic zakken bewaard om de bacteriegroei de tijd te geven, voordat ze aan een getraind, zevenkoppig geurpanel werden voorgelegd. De polyester shirts roken volgens het panel muffer, sterker, zuurder, zweteriger en meer naar ammoniak dan de katoenen.

Katoen heeft ten eerste een veel groter absorberend vermogen dan polyester, legt Callewaert uit. Zweet en bacteriën trekken massaal in de katoenvezels, net als nare geurtjes; die bereiken dus minder snel onze neus. Bovendien trof Callewaert op bezwete polyester shirts meer micrococcen aan dan op de katoenen shirts. Die gedijen blijkbaar goed op kunststof. Micrococcen kunnen zweetcomponenten afbreken tot de kleinere moleculen die door de meeste mensen als stank worden ervaren – met name kleine vetzuren en zwavelalcoholen.

En kun je de bacteriën er niet gewoon uit wassen? „We zijn bij steeds lagere temperaturen gaan wassen”, zegt washygiëne-expert Dirk Bockmühl (Hochschule Rhein-Waal, Kleve). „Je zou bij 60 graden moeten wassen om de bacteriën kwijt te raken, maar dat beschadigt het polyester.” Bovendien kunnen stank veroorzakende bacteriën in de wasmachine worden overgedragen van het ene kledingsstuk op het andere, heeft Callewaert aangetoond (Frontiers in Microbiology, 8 december 2015). Was dus geen intens stinkende sportkleren of vaatdoekjes met andere kleding mee.

Sportkledingfabrikanten proberen ook iets aan het stankprobleem te doen: door de polyestervezels te bedekken met een bacteriedodend laagje, bijvoorbeeld van zinkoxide, of zilverdeeltjes. Maar die hebben in de praktijk weinig effect, blijkt uit onderzoek van Rachel McQueen (University of Alberta). Volgens Bockmühl zijn er wel speciale wasmiddelen voor sportkleding, met geurvreters, of met bleek, maar hoe goed die werken weet hij niet.

Zo ploetert de sporter verder met zijn synthetische kleding. Niet alleen de sporter trouwens: steeds meer kleding bevat polyester. Rachel McQueen waarschuwde er in 2012 al voor in de Canadese krant Edmonton Journal. Pak op een warme dag liever een katoenen t-shirt dan een van polyester, zei ze: „De mensen om je heen zullen je er dankbaar voor zijn.”