Kiezen tussen kunst en actie

Het gesteggel tussen GULF en museum Guggenheim is al jaren oud, maar bereikte vorige maand een hoogtepunt toen de activisten van GULF op de buitenwanden van het markante museumgebouw aan Fifth Avenue portretten projecteerden van directie en trustees, afgewisseld door slogans als: „You broke trust”. En: „1% museum”.

GULF staat voor Global Ultra Luxury Faction en strijdt tegen het „cynische huwelijk van ultra-luxe en ultra-slechte betalingen”. De protestclub richt zich op het Guggenheim, omdat het museum, behalve uitstalkast van pervers dure kunst, een gigantische dependance bouwt in Abu Dhabi. De werkomstandigheden in de golfstaat zijn abominabel. Het museum moet daar iets aan doen, zegt GULF, of het moet stoppen met het project.

De activisten besloten tot hun beeldprojecties nadat het museum de gesprekken met hen had afgebroken. Deze week gooiden ze olie op het vuur met de beschuldiging dat het museum de gesprekken een paar dagen voor de expositie ‘Hello Guggenheim’ heeft gestaakt, om tweedracht te zaaien onder de activisten. Enkele kunstenaars uit het Midden-Oosten en prominent lid van GULF nemen deel aan de expositie. Wat moeten ze? Zich solidair tonen aan GULF en zo een kans op een mooie kunstenaarscarrière verspelen? Of de misstanden in de bouwwereld van Abu Dhabi even laten voor wat ze zijn?

De activisten gaan door met hun acties, maar niet ten koste van de eigen carrière. Hun artistieke samenwerking met het Guggenheim gaat dus door. Je ziet de directie tevreden achterover leunen, handen achter het hoofd. Denkwolkje: „zie je wel”. Of: „welkom in de echte wereld.” De activisten mogen op hun muren projecteren wat ze willen maar ze moeten ophouden de Grote Wereldproblemen te projecteren op de instelling. Het gaat hier immers om problemen, zegt het museum, die „buiten onze invloed” liggen.

Zou het? Het is een wel erg makkelijke verdediging. Want de woede van GULF ligt in het verlengde van de groeiende en terechte ergernis over acties waarvoor musea onmiskenbaar zelf verantwoordelijk zijn. Zoals de gewoonte om mensen gratis te laten werken. Kunstenaars én personeel. Want het is toch een eer?

In de VS laat de organisatie W.A.G.E. (Working Artists and the Greater Economy) telkens van zich horen als het weer eens zo ver is. In Nederland ontbreekt zo’n organisatie nog, wat vorig jaar pijnlijk duidelijk werd toen het Rijksmuseum een vacature zette voor een volwaardig medewerker ‘Publiek en Educatie’, voor 8-36 uur per week. Salaris: nul euro’s. Want het is toch leuk werk?

Wie zich hieraan stoort, kan zijn hoop richten op organisaties als GULF, die de publieke opinie mobiliseren. Bovendien zag het er goed uit: het gebouw van Frank Lloyd Wright gebruikt als projectiescherm, voor de betere naming and shaming.