Kan Temer Brazilië erbovenop helpen?

Michel Temer is de nieuwe tijdelijke president van Brazilië. Het volk ziet liever een grote politieke schoonmaak.

Dilma Rousseff in gesprek met haar voormalig vicepresident Michel Temer, die haar donderdag opvolgde. Eraldo Peres/ AP Photo/ File

Tot voor kort was Michel Temer (75) die zich sinds vandaag president van Brazilië mag noemen, een onzichtbare speler in het chaotische Braziliaanse politieke landschap. Hij stond als coalitiegenoot en vicepresident van Dilma Rousseff jarenlang in haar schaduw en zijn tegenstanders vergeleken hem wel met een butler uit een horrorfilm. Enige bekendheid dankte Temer vooral aan zijn 42 jaar jongere echtgenote Marcela Temer (32) die hij begon te daten toen zij nauwelijks 19 en hij al over de zestig was. De nieuwbakken ‘first lady’ heeft zijn naam in haar nek getatoeëerd.

Nu de Braziliaanse Senaat donderdag met een ruime meerderheid vóór Rousseffs afzetting stemde, en zij daardoor onmiddellijk op non-actief staat, is Temer de nieuwe president van Brazilië. Voorlopig voor 180 dagen. Daarna, afhankelijk van de definitieve afzetting van Rousseff, blijft Temer president tot de komende verkiezingen van 2018.

Het is nu aan de centrum-rechtse Temer om met zijn nieuw te vormen kabinet de enorme problemen waar Brazilië voor staat, aan te pakken. Allereerst is er de zwaarste economische recessie sinds 30 jaar, een inflatie van 10 procent en een stijgende werkloosheid. Brazilië is, mede door de afzetting van Rousseff, in een politieke crisis geraakt, het land is verdeelder dan ooit, en daarbij nog eens diep weggezakt vanwege het omvangrijke corruptieschandaal rondom semi oliebedrijf Petrobras: Operatie Lava Jato (Wasstraat). Honderden corrupte politici, zakenlieden en bouwmagnaten zijn al veroordeeld of worden onderzocht door justitie.

Olympische Spelen

Brazilië is bovendien over een kleine drie maanden gastland van het grootste sportevenement ter wereld, de Olympische Spelen. Door de politieke en economische spanningen is er nationaal nauwelijks aandacht voor dit mega-evenement, dat dit jaar voor het eerst op Latijns Amerikaanse bodem wordt georganiseerd. Het zal voor Temer niet makkelijk worden om in de korte tijd die hij heeft, Brazilië er bovenop te helpen. Hoewel zijn kabinet nog niet helemaal bekend is worden namen genoemd van voornamelijk partijgenoten, coalitiepartners en persoonlijke vrienden van Temer. Daarnaast komen er in de lijst van Temer grootgrondbezitters en industriëlen voor onder wie de grootste sojaproducent van Brazilië en een van de rijkste mannen van het land, Blairo Maggi. Ook politici met een sterke conservatief-evangelische achtergrond zijn vertegenwoordigd: deze politieke stroming wordt steeds machtiger in Brazilië.

Hij wordt ook verdacht

Temer moet zo snel mogelijk het vertrouwen winnen van de Braziliaanse bevolking: slechts 2 procent van de mensen steunt hem, een grote meerderheid ziet het liefst dat er snel nieuwe verkiezingen komen, en dat nu Rousseff is afgezet, er een volledige grote schoonmaak wordt gehouden in de politiek. De naam van Temer wordt ook genoemd als een van de grote verdachten binnen het corruptieschandaal rondom Petrobras en er loopt daarnaast ook nog een aparte afzettingsprocedure tegen hem, voor zijn rol als vicepresident naast Rousseff.

Zelfs de nieuwe minsterploeg heeft Temer niet corruptie-vrij kunnen houden: zo wordt partijgenoot Romero Jucá waarschijnlijk minister van Planning, terwijl hij een grote naam is binnen het corruptieschandaal en voor een paar miljoen aan steekpenningen zou hebben aangenomen. Overigens heeft Temer opmerkelijk genoeg tot nu toe expliciet beloofd dat het onderzoek naar Lava Jato ook onder hem gewoon voortgezet zal worden.

Temer, een nazaat van een Libanees-christelijke migrantenfamilie die in de jaren twintig naar Brazilië kwam, wil een liberaal economisch beleid gaan voeren: de beruchte, kosten verslindende Braziliaanse bureaucratie aanpakken en fors gaan bezuinigen op overheidsuitgaven, onder meer door het afstoten van ministeries. Van de 32 ministeries wil hij 10 opheffen. De ‘legacy’ van de arbeiderspartij van Dima Rousseff, de populaire sociale programma's zoals de ‘Bolsa Familia’, een gezinsuitkering voor armen, en woningbouwprojecten voor sociaal zwakkeren, blijven bestaan zo beloofde Temer al in aanloop aan het impeachment.

Om de oppositiepartijen in het congres alvast tegemoet te komen beloofde Temer zich in 2018 bij de volgende verkiezingen, zelf niet meer kandidaat te stellen. „Het belangrijkste is dat de economie gezonder wordt, dat het rustiger wordt in de politiek, en dat Brazilianen zich weer met elkaar gaan herenigen”, aldus Temer voor zijn benoeming in een gesprek met CNN.