Eigenzinnige ode aan Spielbergs scifi

Niet zijn wie anderen denken dat je bent. In Midnight Special worstelt een kind met zijn speciale gaven. In Eye in the sky rekent Helen Mirren als geharde militair af met het clichématige vrouwbeeld.

Midnight Special is spaarzaam met het geven van informatie, toch is al vrij snel duidelijk wat er aan de hand is. Een vader (Michael Shannon) heeft zijn met speciale gaven begiftigde zoontje Alton bevrijd uit een sekte die gelooft dat hij hun verlosser is. Met hulp van een oude vriend (Joel Edgerton) stelt hij alles in het werk om Alton uit handen van de sekteleden te houden. Ondertussen worden ze ook achtervolgd door de FBI, die gelooft dat het jongetje geheime informatie heeft.

Voor de goede verstaander is duidelijk wat de getalenteerde Nichols (Take Shelter, Mud) voor ogen staat. Het begint al bij de filmposter, waarop een jongetje zich net als E.T. half verstopt heeft onder een kleed en met een zaklantaarn de strip Superman leest. Over zijn ogen heeft hij een blauwe beschermingsbril waaruit fel wit licht schijnt.

Nichols (1978) brengt met zijn eerste grote studiofilm duidelijk een ode aan Steven Spielberg, met name aan diens sciencefictionfilms uit de laten jaren zeventig en vroege jaren tachtig. Hij is niet de eerste. Zo was er de liefdevolle parodie Paul, waarin twee Britse sciencefictionfans een E.T.-achtig wezen aan de FBI helpen ontsnappen. Star Wars-regisseur J.J. Abrams eerde zijn leermeester in Super 8 (2011).

Net als die voorgangers stopt Nichols Midnight Special vol inhoudelijke en visuele verwijzingen naar Spielberg; vooral de parallellen met Close Encounters of the Third Kind (1977) liggen voor het oprapen. Bij de première op het filmfestival van Berlijn bleken velen allergisch voor Nichols’ bijdrage aan wat critici wel de ‘cinema van de verwondering’ noemen, inclusief redelijk vage spirituele component.

Toch is er geen sprake van slaafse navolging van Spielberg, zoals bij Abrams. Midnight Special is overduidelijk een zeer persoonlijk project, verpakt in de vorm van een klassiek gemaakte genrefilm.