Stop de verbale terreur

Manifest Noem ons een naïeve multiculturele elite, maar we laten ons niet langer uitspelen langs etnische scheidslijnen, schrijven Mark van Ostaijen, Shivant Jhagroe en vele anderen in een manifest.

Illustratie Hajo

Na iedere terroristische aanslag komen ze weer. De verwijten. De vingers. De schuldigen. Zo is het doorgaans een aanval op ‘onze beschaafde waarden’. Op ‘onze manier van leven’. Of zelfs op ‘de Westerse beschaving’. Maar dergelijke oorlogsretoriek werpt een dam op. Nu gaan Nederlanders nogal prat op het bouwen van dijken en dammen, maar hier trekken wij graag onze vinger uit.

Er is verwarring over wie wat moet zeggen in tijden van terreur. Volgens Ahmed Aboutaleb moeten moslims zich uitspreken tegen radicalisme. Volgens hem plegen jihadisten zelfs ‘verraad’ aan ‘onze grootouders’. Ook Fidan Ekiz stelt in haar documentaire Alles komt goed? dat ‘de moslimgemeenschap’ meer van zich mag laten horen. Omgekeerd spreken historicus Zihni Ozdil en journaliste Nadia Ezzeroili juist van een intolerant of institutioneel racistisch Nederland en dat de sleutel bij een meer ‘inclusieve’ samenleving ligt.

Zo wordt bij problemen al snel naar De Ander verwezen. Maar we moeten, zoals schrijver Rutger Lemm in NRC betoogde, die „wapenwedloop van wantrouwen” doorbreken. Dat doen wij door naar De Ander in onszelf te wijzen, omdat we allemaal soms imperfect en onredelijk zijn.

‘Wij’ – dat is een groeiende groep jonge mensen die niet gereduceerd wil worden tot ‘Nederlander’, ‘liberaal’, ‘moslim’ of ‘christen’ en niet uitgespeeld wil worden langs deze scheidslijnen. Een groep die dagelijks omgaat met culturele, religieuze, seksuele en etnische verschillen en die liever koestert dan problematiseert.

Een van de beste eigenschappen van redelijkheid is het openstaan voor kritiek, zei Karl Popper al

Deze groep voelt zich geroepen om zich op de website van het journalistieke platform Waterstof uit te spreken middels een manifest, om duidelijk te maken wat hun dagelijkse realiteit is. Een realiteit van mensen die uiting geven aan hun lof, hoop en twijfel. Tegenover elkaar én met elkaar. Die kritisch, speels en ironisch met elkaar omgaan. Soms met humor, soms bloedserieus. Vooral omdat in tijden van terreur twijfel, kritiek en reflectie zo deugdzaam zijn. Want zonder die waarden geen open samenleving, en die verdedigen wij. Kritisch. Of zoals de wetenschapsfilosoof Karl Popper stelde: „Een van de beste eigenschappen van redelijkheid is het openstaan voor kritiek, het aanvaarden dat we bekritiseerd worden en gretig zijn om ook onszelf te bekritiseren […]. Zo’n houding impliceert ook de vaststelling dat we altijd in een imperfecte samenleving zullen leven […] vooral omdat er altijd onoplosbare conflicten over waarden zullen zijn. […]. Deze waardenconflicten zijn mogelijk waardevol en essentieel voor een open samenleving”.

Noem ons naïef, idealistisch of een multiculturele elite. Maar we spreken onze naïeve idealen liever hardop uit dan dat we zwijgen in realisme. Zie het als een geweldloze vorm van verzet , zoals de ‘micro-revoluties’ die Sinan Çankaya onlangs voorstelde in De Correspondent: „Durf ongezellig te doen over de ogenschijnlijk onschuldige vraag ‘Waar kom je echt, nee echt, nee even serieus, vandaan?’” Of beschouw het als een antwoord op de hartenkreet van Hassan Bahara in De Groene Amsterdammer. Hij ziet een „verslagenheid, woede en frustratie onder migrantenjongeren” die hem de adem doet stokken en zijn hart breekt, en hij roept op daar iets tegenover te stellen.

Elke samenleving is imperfect, ook de onze. Klassenverschillen, institutioneel racisme en ongelijkheid wuiven we niet weg, maar kijken we recht in het gezicht. Zo ontwikkelen problemen rond migratie, onderwijs, huisvesting en arbeidsmarkt zich vooral langs sociaal-economische scheidslijnen. Die scheidslijnen zijn politiek gezien minder sexy, maar maatschappelijk gezien veelzeggender. Niet toevallig is het manifest ondertekend door twintig jonge, sociaal-economisch bevoorrechte en internationaal georiënteerde sympathisanten. Dat manifest en alle ondertekenaars is online te raadplegen via waterstof-ezine.nl

En ja, in dat manifest accepteren wij onze imperfecties. We accepteren zeker dat ons standpunt wordt bekritiseerd. Maar wat we niet accepteren is dat die kritiek een middel wordt om elkaars imperfectie te benadrukken langs dubieuze scheidslijnen. Dus verenigen we ons opdat geen enkel individu zich op basis van zijn etnische, culturele, seksuele, nationale of religieuze achtergrond zou moeten uitspreken tegen terreur. Waar we ons wel tegen uitspreken is tegen de verbale terreur van dubieuze scheidslijnen. Dus stop de verbale terreur. Laat je niet uitspelen. Sluit je aan. En verdedig onze imperfecte open samenleving.