Ontdekte deze tiener een Maya-stad? Nee, een maïsakker

William laat beelden van de 'Maya-stad' zien aan een medewerker van het Canadian Space Agency. Foto Canadian Space Agency

Het leek zo’n bijzondere vondst. Aan de hand van oude sterrenkaarten ontdekt een Canadese tiener een verborgen Maya-Stad in de Mexicaanse jungle. Wetenschappers staan versteld, media zijn lyrisch. In Nederland besteden het Jeugdjournaal, de Telegraaf en New Scientist aandacht aan de overgroeide Maya-stad.

Maar de verloren stad bestaat niet. Wat de vijftienjarige William Gadoury op satellietbeelden aanzag voor een eeuwenoude ruïne, is in werkelijkheid een verlaten maïsakker. Dat zeggen verschillende Maya-experts die op de vondst reageren. Ze bekritiseren de media die het nieuws klakkeloos hebben overgenomen.

William is langzaam in de hype gezogen. Zijn fascinatie voor Maya’s begint in 2012, als hij leest dat Maya’s voor dat jaar het einde van de wereld hadden voorspeld. Op een lokaal wetenschapsfestival presenteert hij twee jaar later zijn theorie: de Maya’s zouden hun steden hebben gebouwd op plekken die overeenkomen met de plaats van heldere sterren aan het firmament. Gadoury wint een wetenschapsprijs voor zijn idee en mag zijn presentatie op een internationaal symposium in Quebec overdoen. Daar hoort de Canadese ruimtevaartorganisatie (CSA) van Williams project. Een CSA-medewerker was enthousiast en biedt William aan om mee te helpen zoeken naar Maya-steden.

De plek die William aanzag voor een Maya-stad:

Op de satellietbeelden die het CSA met William deelt, ontdekt de jongen vervolgens rechthoekige structuren. Een Maya-stad natuurlijk, denkt William. Geograaf Armand LaRocque bevestigt die interpretatie in januari. William doopt de verloren stad alvast K’aak Chi, Mond van Vuur. De wereld krijgt lucht van als Le Journal de Montréal zaterdag over de jongen schrijft.

Maar de plek op de satellietfoto is geen verloren Maya-tempel, maar een verlaten maïsakker, een milpa. Dat zeggen verschillende Maya-experts die satellietbeelden hebben bekeken. “Nu dit nieuws zelfs op de BBC-website staat moet ik hier iets van zeggen”, schreef kenner David Stuart op Facebook. “De oude Maya’s bouwden hun steden niet aan de hand van sterrenbeelden. Zulke patronen zien is als staren in een Rorschachvlek - opvallende plekken zijn er overal, net als sterren.” Stuart is hoogleraar Meso-Amerikaanse kunst en geschriften aan de University of Texas. Techsite Gizmodo sprak nog twee kritische onderzoekers, waaronder de Sloveense Maya-expert Ivan Šprajc.

De archeologen en antropologen nemen William niets kwalijk. “Hij is duidelijk slim en enthousiast over archeologie en de Maya’s”, schrijft David Stuart. Wie wél blaam treft zijn de media die geen onafhankelijke experts hebben ingeschakeld.

Maar hoe zit het dan met de enthousiaste wetenschappers die William hebben begeleid? Dat waren geen archeologen. LaRocque is een geograaf, die met hulp van satellieten en andere remote sensing-technieken onderzoek doet aan gletsjers en bodems. En ook bij de Canadese ruimtevaartorganisatie weten ze weinig van Maya’s en maïsbouw.