Mister Offshore woont hier prachtig

Belastingontwijking Londen wemelt van vastgoed in bezit van offshorefirma’s. Op

‘Kleptocraten Tour’ langs de meest exclusieve adressen.

Acacia Road 15 is volgens de organisatie van de Kleptocraten Tour in handen van een offshorebedrijf. Rex Features / HH

Nummer 15 Acacia Road in St John’s Wood in Londen, vlakbij Abbey Road, is nauwelijks te onderscheiden van nummer 14. Misschien iets minder verweerd dan de buurman, de typisch Engelse schuiframen net iets beter in de verf. Het grote verschil is onzichtbaar: nummer 15 is eigendom van een offshorebedrijf op de Britse Maagdeneilanden. Zoals veel meer vastgoed in Londen.

Uit de Panama Papers, de gelekte database van juridisch advieskantoor Mossack Fonseca in Panama, blijkt dat 2.800 panden in het Britse kadaster in bezit zijn van offshorebedrijven. Via zo’n constructie kan de eigenaar anoniem blijven en vermogensbelasting ontwijken.

Anticorruptie-activist Roman Borisovitsj leidt politici en journalisten op een ‘Kleptocraten Tour’ langs enkele huizen. Acacia Road komt niet in de Panama Papers voor, wel vier flats aan Park Lane in de chique wijk Mayfair, een appartement in 1 Hyde Park van 23 miljoen pond (29 miljoen euro), schuin tegenover warenhuis Harrods. Borisovitsj heeft het over Russische en Oekraïnse oligarchen, kinderen van Aziatische premiers, sjeiks uit het Midden-Oosten en politici uit Afrika. Zijn busreis gaat langs de meest exclusieve adressen in Londen.

Illegaal is het niet om zo in vastgoed te beleggen. Maar, zegt Borisovitsj: „Ik vind het belangrijk dat mensen begrijpen hoe gewoon en wijdverbreid dergelijke praktijken zijn geworden.” Hij roept op tot openheid.

Op Acacia Road 15 zetelt volgens de Panama Papers een offshorebedrijf.Rex Features / HH

Dat is precies wat de Britse premier David Cameron donderdag, op een internationale anticorruptietop, ook zal doen. Hij pleit voor een openbaar register van offshorebedrijven. Al lukt het hem tot nu toe niet om Britse overzeese gebieden – waar je geen inkomsten-, vermogenswinst- of erfbelasting hoeft te betalen – daarvan te overtuigen. In de 11,5 miljoen documenten van de Panama Papers komen de Britse Maagdeneilanden 113.000 keer voor, de Bahamas 15.000 keer en Aguilla 3.000 keer.

2.800 panden in Londen in bezit van offshorebedrijven

Londen kan zijn handen evenmin in onschuld wassen, vindt Borisovitsj. Het is makkelijk via een anonieme brievenbusfirma in de Britse hoofdstad vastgoed te kopen. Veel ondersteunende bedrijven zitten ook in Londen. Terwijl de bus langs de crèmekleurige gevels van de wijken Belgravia en Kensington rijdt, komt er een who’s who van bekende advocaten, pr-bureaus, hedgefondsmanagers, en makelaars langs. Zij helpen „vuil geld” wit te wassen, zegt Borisovitsj.

Borisovitsj, die de Russische oppositieleider Aleksej Navalny financieel steunt, wijst op verschillende miljoenenpanden die volgens hem in bezit zijn van Russische oud-regeringsfunctionarissen. Zijn ‘Kleptocraten Tour’ klinkt soms als oppositievoeren op afstand. Maar daarom zijn zijn medegidsen onderzoeksjournalisten en medewerkers van non-gouvernementele organisaties als Transparancy International.

En de directeur van het National Crime Agency waarschuwde vorig jaar voor de hoeveelheid offshorebedrijven die vastgoed bezaten. De Londense vastgoedmarkt is „scheefgegroeid door witgewassen geld”, zei , Donald Toon hij. De panden worden niet gekocht om in te wonen, maar als investeringen.

In Belgravia neemt Juliette Garside, die het ‘Panama-team’ van The Guardian leidt, het woord. Ze vertelt dat de krant ontdekte hoe de president van de Verenigde Arabische Emiraten „onder de sluier van anonimiteit” van een offshorebedrijf onder meer een deel van de chique winkelstraat Bruton Street bezit. „Een Nigeriaanse senator heeft een huis van 6 miljoen pond in Belgravia.” Het gaat niet om topfunctionarissen, zegt ze: „Het hoofd van de nummerbordenafdeling in Nigeria heeft een huis van 2 miljoen pond in Kensington.”

Bij Harrods wijst journalist Oliver Bullough op het uitgebreide miljoenenbezit van de Oekraïnse gasmiljardair Dmitry Firtash. De panden zijn niet via een offshoreconstructie gekocht. Het probleem is hier „de onverklaarbare rijkdom” van de Oekraïner, zegt Bullough. „Als we een einde aan corruptie willen, moeten we bij ons zelf beginnen.” Hij is maar net begonnen met praten of een agent in burger komt vragen wat de groep komt doen. Er is geklaagd over „lastigvallen”. Vreemd, vindt Bullough. Firtash is in Oostenrijk, waar hij in een uitleveringszaak is verwikkeld met de VS. De FBI verdenkt de Oekraïner van corruptie.