Meer bezit maakt niet gelukkig

Salaris Van een hoog salaris word je niet gelukkig. Niet als je je geld alleen uitgeeft aan dure spullen, tenminste. Besteed het liever aan ervaringen.

Foto istock

Meer geld, meer bezit? Dat moeten we niet willen met zijn allen. Nee, echt niet. Want een materialistische levensinstelling is ongezond, weten we uit onderzoek.

Mensen die het belangrijk vinden om veel geld te hebben, en veel spullen die status uitstralen, zijn relatief ongelukkig over zichzelf en hun leven. Ze zijn niet alleen geneigd om obsessief spullen te kopen, maar ze roken en drinken vaak ook veel. Alsof alcohol, tabak en shoppen vormen van zelfmedicatie zijn tegen onzekerheid en andere vervelende gevoelens. Dat schreven Britse psychologen die honderdvijftig eerdere onderzoeken naar het verband tussen materialisme en welzijn combineerden in een grote meta-analyse (Journal of Personality and Social Psychology, 2014). Dat verband was altijd negatief, hoe veel of hoe weinig mensen ook verdienden: de gemiddelde mens die heel materialistisch is, is niet heel gelukkig, en andersom.

Van spullen kopen word je nu eenmaal niet gelukkig, over het algemeen. Je kunt beter iets gaan doen met je geld – een dagje uit, een cursus volgen, een paar weken op vakantie. Daar word je blijer van en je blijft ook blijer. Hoe dat komt? Daar hebben verschillende onderzoekers verschillende ideeën over.

Is er een nieuwere, een betere?

Om te beginnen zijn spullen gemakkelijker onderling te vergelijken dan ervaringen, beargumenteerden Amerikaanse psychologen in 2010 in de Journal of Personality and Social Psychology. Als je een nieuwe laptop zoekt, kun je precies de specificaties van de verschillende opties opzoeken. Een vakantie naar Ierland kun je veel minder makkelijk naast een vakantie naar Zweden leggen, om te zien welke het beste is.

Door dat vergelijkingsgemak zijn mensen bij spullen meer geneigd om de allergunstigste deal te zoeken dan bij ervaringen. En ze maken zich achteraf langer zorgen: had ik niet toch beter die ándere camera of laptop kunnen kopen? Is er niet al een nieuwer model, een betere?

Maar van die ene reis naar Ierland die je in één bepaald jaar hebt gemaakt, komt nooit een nieuwer, beter model op de markt. Die zit in je hoofd.

En dat is meteen een andere reden dat ervaringen gelukkiger maken dan spullen, denken dezelfde Amerikaanse psychologen: ervaringen zitten in je hoofd, waar ze tot iets steeds mooiers kunnen rijpen, terwijl je materiële bezittingen verouderen en verschrompelen in de deprimerende realiteit van alledag. Het is niet zo makkelijk om warme gevoelens te ervaren bij een voor veel geld aangeschafte laptop die net iets te vaak crasht, schrijven de psychologen, terwijl je na een tijdje zelfs over een totaal verregende vakantie nog kunt denken: wat zaten we toch gezellig binnen pinda’s te doppen. Of zelfs: toen wist ik ineens zeker dat ik wilde scheiden en dat ik voor mezelf wilde kiezen.

Je bent in feite de optelsom van je ervaringen

Mensen vertellen hun levensverhaal eerder in termen van de dingen die ze hebben meegemaakt dan aan de hand van de dingen die ze hebben aangeschaft (Journal of Personality and Social Psychology, 2012). Je bent in feite de optelsom van je ervaringen – en zelfs de meest materialistische mensen zullen zichzelf nog niet als de optelsom van hun bezit beschouwen. Daarom kun je het je psychisch niet veroorloven om over die ervaringen te negatief te blijven denken. De meeste mensen kunnen heel goed met een roze bril op achterom kijken. We moeten ook wel, anders zouden we depressief worden.

Maar er is nog een reden dat ervaringen gelukkiger maken dan spullen, hebben andere Amerikaanse psychologen betoogd, ook weer in Journal of Personality and Social Psychology (2013). Van dagjes uit, vakanties, avondjes in de kroeg geniet je meestal niet alléén, zeggen zij, en van je spullen vaak wel. Mensen zijn graag met anderen samen.

En dat zet toch weer een deurtje open voor de materialist die gelukkig wil zijn. Koop die dure plasma-tv gewoon, maar organiseer dan wel regelmatig televisieavondjes met de mensen die je het liefst om je heen hebt. Koop die platte rode auto waarvan het dak open kan, maar zorg dat je er niet in je eentje in hoeft te rijden: neem wat leuke vrienden mee en maak er een uitje van. Vergeet dat zoiets status geeft. Focus op de ervaringskant van je spullen, en vooral ook op de gezelligheid. Die spullen zelf zijn niet zo belangrijk. Nee, echt niet.

Voor je het weet ben je materialist-af. En een blijer mens.