Franse regering drukt arbeidswet door

Premier Valls speelt het hard. Voor de derde keer omzeilt hij het parlement en grijpt naar grondwettelijke noodmaatregel.

Na weken van straatprotest heeft de Franse regering besloten een omstreden wet tegen flexibilisering van de arbeidswetgeving niet in stemming te brengen, maar per decreet door te voeren. Doordat de linkervleugel van de regerende Parti Socialiste dreigde niet met de maatregelen in te stemmen, was er in de Assemblée Nationale geen meerderheid.

Al twee keer eerder maakte de regering van Manuel Valls gebruik van de grondwettelijke noodmaatregel (‘le 49.3’) waarmee ministers het parlement kunnen omzeilen. Ook bij een pakket maatregelen van minister Emmanuel Macron (Economie) om iets te doen aan de achterblijvende economische groei en banen te creëren, greep Valls naar het grondwetsartikel.

Tegenstanders van de wet van minister van Arbeid, Myriam El Khomri, zijn vooral boos over de versoepeling van het ontslagrecht. Als het met een bedrijf langere tijd niet goed gaat, wordt het gemakkelijker om van werknemers af te komen. Het idee is dat bedrijven sneller nieuwe mensen aannemen, bij voorkeur op vaste contracten. Op dit moment is 90 procent van de aanstellingen in Franse bedrijven van korte duur, soms maar voor een week, omdat werkgevers nooit precies weten hoeveel het kost om weer van iemand af te komen. Het voorstel voor een maximumontslagvergoeding werd echter ingetrokken, in een eerdere poging de critici te bedaren.

In de Assemblée Nationale waren meer dan 5.000 amendementen op het wetsvoorstel ingediend. De rechtse oppositie vindt dat van de oorspronkelijke plannen te weinig over is, terwijl de opstandige linkervleugel in de PS (de ‘frondeurs’, rebellen) zegt dat de wet het einde inluidt van het Franse sociale model.

Voor donderdag zijn grote demonstraties aangekondigd. Volgens peilingen zou 70 procent van de Fransen nog altijd tegen de hervormingen zijn, maar slechts weinigen weten wat precies in de wetstekst staat.

Ondanks de afzwakkingen blijft een belangrijk element van El Khomri’s wet overeind: de macht van vakbonden bij bedrijven wordt ingeperkt. Een bedrijfsakkoord, bijvoorbeeld over langer werken dan de landelijk voorgeschreven 35 uur, krijgt voorrang boven een akkoord voor de sector. Via een bedrijfsreferendum kan zo een meerderheid van het personeel besluiten langer te werken als dat het bedrijf in slechte tijden er bovenop zou kunnen helpen, ook als de vakbond het daarmee oneens is.

De rechtse oppositie heeft na Valls’ interventie aangekondigd een motie van wantrouwen in te dienen. Uiterst links steunt die motie. Als enkele frondeurs uit de PS hetzelfde doen, kan de stemming uitdraaien op een kabinetscrisis.

De communistische parlementariër André Chassaigne noemde het door de premier gebruikte grondwetsartikel „de meest ondemocratische procedure van onze grondwet” die „ons verhindert te debatteren en tegen te stemmen”.

Soortgelijke woorden sprak ook François Hollande, toen hij nog geen president was. „De 49.3 is (…) een ontkenning van de democratie, een manier om het parlementaire debat af te remmen of te verhinderen”, zei hij in 2006 toen toenmalig premier Dominique de Villepin een eerdere arbeidswet wilde doordrukken.