Een Chanelwinkel gemaakt van glazen stenen

Architectuur moet de waarheid spreken, bepaalde de Oostenrijkse grondlegger van het modernisme Adolf Loos ruim een eeuw geleden. Ornamenten en ‘oneerlijk’ gebruik van materialen, zoals pleisterwerk dat op marmer lijkt, verklaarde hij daarom taboe.

Hoewel de architecten van MVRDV nog altijd gelden als ‘supermodernisten’, overtreden ze nu al jarenlang Loos’ wetten van het modernisme. In hun Glazen Boerderij in Schijndel uit 2013 zijn de glasplaten van de gevels én het dak bijvoorbeeld beprint met foto’s van details van traditionele Brabantse boerderijen, zodat het lijkt alsof het winkelcentrum een dak van stro heeft.

Ook in het nieuwste Nederlandse gebouw van MVRDV, een winkelpand met bovenwoningen in de P.C. Hooftstraat in Amsterdam, wordt het gebod van eerlijk materiaalgebruik op grove wijze overtreden. De straatgevel van het pand, dat de komende anderhalve jaar door Chanel wordt gehuurd, is tot in detail een vergrote kopie van het traditionele pand dat er tot voor kort stond. Alleen zijn alle onderdelen van de begane grond en de eerste etage van glas, geproduceerd door de Venetiaanse glasfabrikant Poesia. Hier zijn de rood-bruine bakstenen vervangen door prachtige, glazen ‘stenen’ met hetzelfde formaat. Ook de vensterbanken zijn van glas, evenals de raamlijsten die door de stalen mallen waarin ze zijn gegoten oneffenheden hebben gekregen die lijken op houtnerven.

Eigenlijk wilde MVRDV in het kader van de verluxing van de P.C. Hooftstraat een geheel glazen kopie van het oorspronkelijke gebouw neerzetten. Maar de Amsterdamse welstandscommissie eiste dat de voorgevel van de nieuwbouw voor minstens 20 procent uit bakstenen zou bestaan. Het bovenste deel van de gevel, waarachter woningen zitten, heeft MVRDV daarom op volkomen traditionele wijze uit laten voeren.

Het is een gelukkig compromis. Want als gevel en dak helemaal van glas waren gemaakt, zou er een geforceerd ‘raar’ pand in de duurste winkelstraat van Amsterdam zijn gekomen. Nu ondergaat de gevel van het winkelpand een mooie, in de straat passende metamorfose, van een bakstenen bovenkant met kroonlijst in een transparante onderkant waar het glas op een ‘oneerlijke’ manier is toegepast. Het is oneerlijkheid die loont. Want wie nu langs de Chanelwinkel loopt, ziet hoe de zijkanten van de ongelooflijk precies op elkaar gestapelde glazen stenen in het voorbijgaan veranderen van half tot geheel doorzichtig en zo zorgen voor een tinteling die de gebruikelijke, strakke winkelgevels van glas niet kennen.