Blijft het wel gezellig, in de opvang?

Alles verandert in de noodopvang in Crailo. Het COA neemt het roer over. Vrijwilligers maken zich zorgen.

Na deze week zullen alle vluchtelingen die in oktober in Crailo belandden, zijn vertrokken. In april kwamen er 75 bij, en uiteindelijk komen in de opvang driehonderd asielzoekers terecht. Foto Olivier Middendorp

Het COA zal alle kamers van de vluchtelingen leeghalen. Zeker weten. Bankstellen eruit, stoelen, tapijten – de hele inboedel die vrijwilligers en bewoners afgelopen najaar juist met zorg de kamers ín hadden gesleept. En het COA zal waarschijnlijk het werk van vrijwilligers beknotten. Mag de muziekles door vrijwilligers wel doorgaan? Mogen ze de vluchteling nog vergezellen naar de tandarts? Blijft het, kortom, eigenlijk wel gezellig, hier op Crailo?

Vluchtelingen en vrijwilligers hebben het zich afgevraagd, in de aanloop naar de intrede op Crailo van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers. Het COA heeft de regie op 1 mei overgenomen van het Leger des Heils, dat de noodopvang het afgelopen half jaar heeft bestierd. Het Leger deed dat op verzoek van het COA, dat afgelopen najaar overbelast was geraakt door de massale toestroom van vluchtelingen.

Het Leger des Heils en vrijwilligers bouwden samen met de honderd hier in oktober belande vluchtelingen een kleine gemeenschap op, onder het motto van ‘zelfredzaamheid’ en ‘eigen kracht’.

Er kwam Nederlandse les voor de volwassenen, kinderen gingen naar school en de catering verdween: een paar vluchtelingen ging koken voor de hele groep. Medewerkers van het Leger, hulpverleners pur sang, hechtten zich aan de bewoners en zwaaiden met tranen in de ogen de eerste lichtingen uit, toen die in maart plots moesten vertrekken naar elders voor de start van hun asielprocedure. Nu is het Leger zelf vertrokken. Het COA heeft weer armslag, het trok nieuw personeel aan.

Crailo wordt vanaf nu dus gerund door asielprofessionals. Dat is geen synoniem voor ongezelligheid, zegt Jaap Stam, adjunct-unitmanager van het COA voor de provincie Noord-Holland. „We proberen de verschillen met het Leger des Heils juist klein te houden, voor een geleidelijke overgang.”

Zo heeft het COA vier Crailo-medewerkers van het Leger des Heils in dienst genomen: vertrouwde gezichten voor de vluchtelingen en vrijwilligers. Kinderen blijven naar school gaan, bewoners blijven zelf koken, de Nederlandse les blijft bestaan. Stam: „Ik zou niet weten waarom dat soort activiteiten niet zou kunnen doorgaan.”

Maar intussen verandert Crailo hard, onder regie van het COA. Het verbouwt een nu nog leegstaande woonkazerne op het opvangterrein, zodat er plek komt voor 150 mensen. Deze week zullen de 75 Crailo-bewoners er al in trekken, vanuit hun huidige kazerne. Die zal vervolgens óók worden verbouwd tot opvangplek voor 150 man.

Eén vrees wordt dus in zekere zin bewaarheid: de kamers van de vluchtelingen zullen inderdaad worden leeggehaald. Echter niet omwille van soberheid, maar omwille van de verhuizing. Uiteraard mogen de spullen weer mee naar de nieuwe kamers. Maar feit is, zeggen vrijwilligers en bewoners: er zal daar minder ruimte zijn per vluchteling. Kamers die men nu met z’n tweeën deelt, moet men straks met z’n vieren delen.

Borreltafel

Vrijwilliger Jos Rietra vraagt zich dan ook af of er in de nieuwe kamers wel plek is voor alle meubels. Het was onder meer Rietra die zich in het najaar op de inrichting van de kamers had gestort. Tientallen keren reed hij op en neer vanuit Bussum en omstreken naar Crailo, met een aanhangwagen vol inboedel gedoneerd door plaatselijke bewoners. Hij wilde, zo zegt hij, „de kamers inrichten als een soort studentenkamers. Borreltafel, vloerkleed, bankstel, een eigen identiteit.” En nu? „We moeten het afwachten. Maar de ruimtes zijn natuurlijk een heel stuk kleiner.”

Het bewonersbestand van Crailo verandert dezer dagen ook. Na deze week zullen alle vluchtelingen die hier in oktober belandden, zijn vertrokken. Van de oorspronkelijke honderd vertrokken er in maart al tachtig, naar procedurelocaties in onder meer Ter Apel en Budel. De overgebleven twintig, voornamelijk Syriërs, verlaten Crailo deze woensdag. Per bus gaan ze naar Wageningen en Doetinchem. Zij hebben zesenhalve maand in de noodopvang moeten wachten op de start van hun procedure.

De vraag is hoe lang die wachttijd wordt voor de 75 vluchtelingen die achterblijven op Crailo. Deze groep – een bonte verzameling nationaliteiten, van Afghanen tot Chinezen – zit hier sinds begin april en is voorzover bekend slechts kort daarvoor Nederland binnengereisd. De brief van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel, VVD) heeft ook hen bereikt: in het slechtste geval moeten zij niet zes, maar vijftien maanden wachten op de start van hun procedure.

Die 75 zullen Crailo zien veranderen. De twee woonkazernes zullen in gebruik raken. De bevolking zal aangroeien tot maximaal driehonderd vluchtelingen. En Crailo zal – naast de functie van noodopvang – dienstdoen als asielzoekerscentrum, volgens Jaap Stam al vanaf „eind volgende maand”.

En wat ze nu bovenal zullen ervaren na de interne verhuizing: hoe het is om een kamer met z’n vieren te delen. Vrijwilligers maken zich zorgen om hun welzijn. Jos Rietra: „Straks zitten ze maandenlang op hun procedure te wachten vanuit die verbouwde, kleine kamertjes.”