Geen kwijtschelding, wel plan voor verlichting Griekse schuld

Een nieuwe Griekse crisis is maandag afgewend. De ministers van Financiën van de eurozone geven de herstellende economie respijt. IMF-baas Christine Lagarde had nog verder willen gaan.

Euclid Tsakalotos enJeroen Dijsselbloem, maandag in Brussel Foto Francois Lenoir/Reuters

Nee, een definitief akkoord over Griekenland is er nog niet. Maar tijdens de maandag gehouden bijeenkomst van ministers van Financiën uit de eurozone werden wel belangrijke stappen gezet. „Het is een goede dag voor de Eurogroep en voor Europa”, zei de Griekse minister van Financiën Euclid Tsakalotos.

Waarschijnlijk kan Griekenland al vrij snel een volgende tranche van vijf miljard euro tegemoet zien. Ministers gaven daar maandag het groene licht voor, nadat de Griekse regering zondagavond een reeks maatregelen door het parlement wist te loodsen, tijdens felle straatprotesten. Daarmee lijkt een herhaling van vorig jaar, toen het land bijna uit de eurozone werd gezet, afgewend. Griekenland heeft het geld nodig om de komende maanden aan zijn betalingsverplichtingen te voldoen.

Bovendien werd er maandag voor het eerst in jaren gepraat over schuldverlichting. Eurolanden weigerden dat tot dusverre en wilden niet verder gaan dan de vage belofte dat het ‘indien noodzakelijk’ aan de orde zou komen. Maar maandag werd alsnog besloten om die belofte concreet uit te werken, in een stappenplan voor de korte, de middellange en de lange termijn. Daarmee erkenden de ministers in feite wat ze lang ontkenden: dat de schuldkwestie een wezenlijk onderdeel is van de Griekse geldcrisis.

‘Kwijtschelding uit den boze’

„Het is fair om te veronderstellen dat er op een gegeven moment een probleem gaat ontstaan met de houdbaarheid van de schuld”, zei minister Jeroen Dijsselbloem, tevens voorzitter van de Eurogroep. Kwijtschelding blijft uit den boze, benadrukte Dijsselbloem, de eurolanden willen alleen praten over het (verder) uitsmeren van de Griekse schuld in de tijd en andere maatregelen om de rentelasten te drukken. Tijdens een volgende vergadering, op 24 mei, zullen die verder worden gepreciseerd.

Volgens minister Tsakalotos bevatte de eerdere, vage belofte de kiem van toekomstig politiek gekrakeel. Wat is onhoudbaar? Wat is houdbaar? En wie beslist dat? Dat maakt investeerders, die zijn land hard nodig heeft, afwachtend. De „objectieve criteria” die in het stappenplan komen, maken de situatie voorspelbaarder. Tsakalotos dankte Dijsselbloem uitvoerig voor diens rol als honest broker in de discussie.

De druk van de eurolanden om tot een vergelijk te komen met Griekenland is groot. Europa gaat al een hete zomer tegemoet, met op 23 juni het Brexit-referendum. Een nieuwe Griekse crisis zou koren op de molen zijn van Britten die uit de EU willen. Bovendien is er de vluchtelingencrisis, waarin Griekenland tegen wil en dank een cruciale rol speelt. Het land in ieder geval financieel op de rails houden, is een halszaak geworden.

Ook moet er een breuk worden voorkomen met het Internationaal Monetair Fonds (IMF), samen met de eurolanden en de Europese Centrale Bank (ECB) een van de schuldeisers van Griekenland. Het fonds vindt dat de eurozone zich onrealistisch opstelt, de Grieken teveel laat bungelen en zichzelf zo uiteindelijk benadeelt, bleek vorige week uit een uitgelekte brief van IMF-baas Christine Lagarde aan de Europese ministers. Het IMF dreigt zich terug te trekken uit het steunprogramma voor Griekenland, maar voor verschillende landen, Duitsland voorop, is dat programma zonder IMF-deelname onbestaanbaar.

Wat is er aan de hand? Griekenland, zo is vorig jaar afgesproken, moet in 2018 een primair begrotingsoverschot (zonder rentelasten) bereiken van 3,5 procent van het nationaal inkomen. Volgens het IMF is dat onhaalbaar met de hervormings- en bezuinigingsmaatregelen die Athene in de koker heeft. Om aan de kritiek tegemoet te komen, praten eurozone-ministers al weken over een ‘noodpakket’ aan extra maatregelen. Mochten de Grieken het overschot inderdaad niet halen dan zouden die automatisch in werking treden.

Lagarde ziet weinig in zo’n ‘verzekering’, niet in de laatste plaats omdat de voorgestelde extra maatregelen Griekenlands structurele probleem – het gebrek aan concurrentiekracht – niet verhelpen. Het zou gaan om een eenmalige bezuinigingsactie, waarbij allerlei potjes in de publieke sector worden verlaagd. Onzinnig, vindt Lagarde, omdat die potjes nu al zodanig zijn leeggeschud dat de publieke dienstverlening in Griekenland „ernstig gecompromitteerd” is.

Lagarde pleit dan ook voor een lagere doelstelling, van 1,5 procent, en kwijtschelding van schulden. Dat geeft de Grieken niet alleen lucht, het voorkomt dat het prille herstel van de Griekse economie teniet wordt gedaan. Maandag vroegen, en kregen, de ministers de toezegging van Tsakalotos dat zijn land in geval van nood niet alleen maar snelle, ‘gemakkelijke’ bezuinigingen zal doorvoeren.