Franse regering drukt wet zonder stemming door

Na weken van straatprotest besloot de regering de omstreden arbeidswet per decreet door te voeren.

De Franse premier Manuel Valls. Foto: REUTERS/Charles Platiau

Na weken van straatprotest tegen flexibilisering van de arbeidswetgeving heeft de Franse regering dinsdag laten weten een omstreden wet niet in stemming te brengen maar per decreet door te voeren. Doordat de linkervleugel van de regerende Parti Socialiste dreigde niet met de maatregelen in te stemmen, was er in de Assemblée geen meerderheid.

Al twee keer eerder maakte de regering van premier Manuel Valls gebruik van de noodmaatregel uit grondwetsartikel 49.3 waarmee ministers het parlement kunnen omzeilen. Ook bij een pakket maatregelen van minister Emmanuel Macron (Economie) om de achterblijvende groei te verbeteren en banen te creëren, greep Valls naar dit middel.

Versoepeling ontslagrecht

Tegenstanders van de wet van minister van Arbeid Myriam El Khomri zijn vooral boos over de versoepeling van het ontslagrecht. Als het met een bedrijf langere tijd niet goed gaat, dan wordt het makkelijker om van werknemers af te komen. Daar staat tegenover dat de regering het voor bedrijven via nieuwe belastingen duurder maakt om medewerkers kortlopende contracten te geven.

Dat laatste zou vooral een poging zijn geweest om tegemoet te komen aan de kritiek van jongerenorganisaties. 90 procent van de aanstellingen in Franse bedrijven zijn momenteel van korte duur, soms maar voor een week, omdat werkgevers nooit precies weten hoeveel het kost om weer van iemand af te komen. Een maximum ontslagvergoeding werd echter in een eerdere poging de critici te bedaren ingetrokken.

In de Assemblée Nationale waren meer dan 5.000 amendementen op het wetsvoorstel ingediend. De rechtse oppositie vindt dat van de oorspronkelijke plannen te weinig over is, terwijl de opstandige linkervleugel in de PS (de ‘frondeurs’, rebellen) zeggen dat de wet het einde inluidt van het Franse sociale model. Voor later deze week zijn grote demonstraties aangekondigd. 70 procent van de Fransen zou volgens peilingen tegen de hervormingen zijn, maar slechts weinig mensen weten wat precies in de wetstekst staat.

Macht vakbonden teruggebracht

Ondanks de afzwakkingen blijft een belangrijk element van El Khomri’s wet overeind: de macht van vakbonden wordt bij bedrijven aanzienlijk teruggebracht. Een bedrijfsakkoord, bijvoorbeeld over langer werken dan de landelijk voorgeschreven 35 uur, krijgt voorrang over een akkoord voor de hele sector. Via een bedrijfsreferendum kan zo een meerderheid van het personeel besluiten langer te werken als dat in het belang van het bedrijf is, ook als de vakbond het daar principieel mee oneens is.

De rechtse én de uiterst linkse oppositie hebben na Valls’ interventie aangekondigd een motie van wantrouwen in te dienen tegen de Franse regering. Het communistische parlementslid noemde het door de premier gebruikte grondwetsartikel 49.3 dinsdagmiddag „de meest ondemocratische procedure van onze grondwet” die „ons verhindert te debatteren en tegen te stemmen”.

Soortgelijke woorden sprak ook François Hollande, toen hij nog geen president was. „De 49.3 is (…) een ontkenning van de democratie, een manier om het parlementaire debat af te remmen of te verhinderen”, zei hij in 2006 toen toenmalig premier Dominique de Villepin een eerdere arbeidswet wilde doordrukken.