François Hollande lift mee op nostalgie naar Mitterrand

35 jaar geleden werd François Mitterrand president. Huidig president François Hollande spiegelt zich aan hem. Hij beoogt een nieuwe termijn.

Mazarine Pingeot, de buitenechtelijke dochter van Mitterrand, in 2012, met achter haar president Hollande. Foto Kenzo Tribouillard/AFP

Voor François Hollande zijn de campagnes begonnen. Hoewel hij pas eind dit jaar definitief laat weten of hij zich ondanks de matige vooruitzichten in 2017 kandideert voor zijn eigen opvolging, wijst alles erop dat hij met een nieuw offensief het beeld van zijn presidentschap wil bijstellen. Hij maakt de balans op („Ça va mieux”, het gaat beter) en poogt, exact 35 jaar na de verkiezing van zijn grote voorbeeld François Mitterrand, zijn leiderschap in een historisch kader te plaatsen. De lessen van de nu immens populaire ex-president moeten hem volgend jaar tot voorbeeld dienen.

In januari al, toen Mitterrand twintig jaar dood was, legde Hollande een krans bij zijn graf. In oktober zijn er herdenkingen op de honderdste geboortedag van de president aan wie 65 procent van de Fransen volgens peilingen nu „goede herinneringen” bewaart. En deze dinsdag herdenkt het stadje Château-Chinon, waar Mitterrand burgemeester was, de oud-leider met debatten en lezingen in het museum waar zijn officiële cadeaus (van schilderijen tot opgezette roofdieren) staan uitgestald.

„Het is niet zo dat het moeilijk gaat als links aan de macht is”, zei Hollande afgelopen week, in een lange toespraak, over de stevige kritiek die hij, net als destijds Mitterrand, incasseert. Maar: „Omdát het moeilijk gaat, is links aan de macht.”

Met andere woorden: in uitzonderlijke tijden winnen socialisten de Franse verkiezingen en dan is het soms improviseren. Dat gold voor 1981, toen Hollande jongste bediende van de Mitterrand-campagne was, maar ook voor 1936, zei hij, toen links Frankrijk zich tegenover het opkomende antisemitisme verenigde in het Volksfront van Léon Blum.

Die linkse eenheid was in 1988 opnieuw nodig om de door velen al afgeschreven Mitterrand tegenover Chirac een nieuwe termijn van (toen nog) zeven jaar te bezorgen.

Als Hollande in 2017 de tweede ronde wil halen, is het zaak links samen te brengen en zich als niet al te confronterende man van het midden te presenteren. ‘La France unie’, noemde Mitterrand dat. Volgens Hollande is een „nieuw compromis” nodig. „Mitterrand, dat is vasthoudendheid, koers houden en nooit verzaken, zelfs als links verdeeld is”, zei Hollande tegen zijn biograaf Cécile Amar. „Als Hollande over Mitterrand spreekt, dan heeft hij het over zichzelf”, duidde ze zondag in Le Journal du Dimanche.

Net als Mitterrand ruilde Hollande halverwege zijn presidentschap een radicaler socialisme in voor een gematigder linkse koers. Maar hij profiteert daar niet erg van. De sfeer van nationale eenheid kort na de terreuraanslagen in Parijs was maar van korte duur en ondanks een reeks belastingverlagingen daalt hij nog steeds in de populariteitspeilingen.

Hollande is „slachtoffer van zijn tijd”, concludeerde Mazarine Pingeot, de buitenechtelijke dochter van Mitterrand die op zijn begrafenis naar buiten trad. Ze zei de transparantie die nu van een president wordt gevraagd, te betreuren. Afgaande op alle boeken die dit jubileumjaar zijn verschenen, verlangen veel Fransen ook terug naar het geheimzinnige, haast monarchale karakter van dat presidentschap. Hollande, de „normale president”, kan dat niet bieden.

„Ik ben de laatste van de grote presidenten”, zou Mitterrand hebben gezegd. Door globalisering en Europese eenwording was volgens hem steeds minder ruimte om het land te leiden zoals De Gaulle dat met zijn grondwet in 1958 bedoeld had. „Na mij zullen er nog slechts boekhouders zijn.”