Eenzesde zorginstellingen onder verscherpt toezicht

Van de ziekenhuizen en verpleeghuizen staat een op de zes onder extra toezicht vanwege zwakke financiën.

Ziekenhuis kan goedkoper geld lenen door garanties van Waarborgfonds. Foto ANP / Lex van Lieshout

In de zorg is het aantal instellingen met een slechte financiële conditie scherp gestegen. Vorig jaar is het aantal ziekenhuizen en verpleeghuizen dat onder „verhoogde risicobewaking” staat met 37 procent gegroeid.

Het Waarborgfonds voor de Zorgsector, dat toezicht houdt op alle ziekenhuizen en verpleeginstellingen waarvoor het financieel borg staat, heeft inmiddels 48 instellingen onder verscherpt toezicht staan. Dat komt overeen met 16 procent van de deelnemers. Vorig jaar stond 11 procent van de deelnemers aan het fonds onder verscherpt toezicht.

Het fonds speelt een belangrijke rol bij de financiering van zorginstellingen. Het staat garant voor 8,3 miljard euro aan leningen. Door die borgstelling kunnen ziekenhuizen en instellingen in de gehandicapten- en ouderenzorg makkelijker en goedkoper lenen bij de bank.

Het waarborgfonds, dat maandagmiddag zijn jaarverslag publiceerde, schat dat Nederlandse zorginstellingen al snel 1,5 tot 2 procentpunt goedkoper lenen door de garanties van het fonds. Dat komt overeen met jaarlijks 100 miljoen euro minder kosten.

Het verscherpte toezicht is nodig omdat de hervormingen in de zorg tot meer onzekerheden leiden. Inkomsten van de instellingen vallen tegen of zijn grilliger. Zorgverzekeraars zijn minder scheutig met het voorschieten van geld en banken verlagen de bedragen die ziekenhuizen en verpleeginstellingen kunnen lenen.

Volgens directeur Herman Bellers komen de instellingen daardoor sneller in de knel. Leegstand en overcapaciteit zijn in de sector een groter probleem geworden dan het benodigde geld voor nieuwe investeringen. Dat hangt nauw samen met de bezuinigingen. Omzetten en investeringen dalen. Het fonds ging vorig jaar voor 442 miljoen aan leningen van zorginstellingen garant staan, ongeveer evenveel als in 2014. In 2010 werd nog voor ruim 1 miljard euro aan garanties verstrekt.

De meeste zorgbedrijven maken winsten van hooguit 4 procent van hun omzet. Het gros zit tussen de 0 en 2 procent winstmarge. Vorig jaar leden 47 instellingen – 15 procent van het totaal – verlies. De winsten in de geestelijke gezondheidszorg zijn met gemiddeld 0,3 procent van de omzet het kleinst, in de gehandicaptenzorg (2,2 procent) zijn ze het grootst.