Rodrigo Duterte ruim aan kop in Filippijnen

Hij wordt door Filippijnen geprezen om zijn strijd tegen criminaliteit, maar doet vaak omstreden uitspraken.

Rodrigo Duterte brengt zijn stem uit. Foto Noel Celis/ AFP

Rodrigo Duterte lijkt af te stevenen op een overwinning in de Filippijnse presidentsverkiezingen van maandag. Met meer dan 60 procent van de stemmen geteld heeft de burgemeester van Davao City 11 miljoen kiezers achter zich gekregen, melden Filippijnse media. Zijn naaste concurrente senator Grace Poe heeft tot nu toe 6,3 miljoen stemmen behaald, iets meer dan Manuel Roxas.

Duterte (71) ging met 31 procent al aan kop in de peilingen, maar hij is verre van onomstreden. Over een verkrachtingszaak in zijn miljoenenstad Davao City zei Duterte: “Ik was boos omdat ze verkracht is. Maar ze was zo mooi dat de burgemeester eerst de beurt had moeten krijgen.”

Lees ook over de verkiezingen: Gaat een rouwdouw het land leiden?

Maar hij wordt ook geprezen voor zijn harde aanpak van criminaliteit, al gaan er verhalen dat hij duizenden criminelen in Davao City heeft laten omleggen door doodseskaders. Davao City wordt door velen als veiligste stad van de Filippijnen gezien.

Zijn tegenstander Grace Poe is een 47-jarige senator die strijdt voor gelijkheid van vrouwen en mediageniek is. Maar sommige Filippijnen zien haar als elitair. Ze is geadopteerd door bekende Filippijnse acteurs en groeide deels op in de VS. En er wordt haar verweten corrupte miljardairs om zich heen te hebben verzameld.

Geweld

Zeker tien mensen kwamen om op de verkiezingsdag. Gewapende milities openden in verschillende plekken in het land het vuur op stembureaus. Zeven mensen werden doodgeschoten in Rosario, een voorstad van de hoofdstad Manilla, bij het ernstigste incident.

In een plaats die wordt gecontroleerd door moslimrebellen drongen twintig strijders een stembureau binnen en namen de stemmachines mee. In de noordelijke provincie Abra schoten aanhangers van twee rivaliserende burgemeesterskandidaten op elkaar. Daardoor kwam één persoon om het leven.

Ondanks het geweld spreken de Filippijnse autoriteiten van een rustig verlopen verkiezing. Woordvoerder Noel Detoyato van het leger zei tegen persbureau AFP: “Dit zijn geïsoleerde incidenten die geen invloed hebben op het verloop van de verkiezingen.”

China en jihadisme

De uitdagingen van de nieuwe president zijn, naast het voortzetten van de economische groei onder de huidige president, de relatie met China onderhouden en de strijd tegen islamistische terreur. China en de Filippijnen maken aanspraak op een aantal van dezelfde eilanden in de Zuid-Chinese Zee. Tegelijkertijd is de handel met China belangrijk voor de economie.

Duterte heeft gezegd in dialoog te willen blijven met China, Poe wil een zaak die loopt bij het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag doorzetten. Verder is er nog altijd strijd met het Moro Islamitische Bevrijdingsfront, ondanks een vredesakkoord in 2014, en zorgt terreurgroep Abu Sayyaf voor veel onrust. Die laatste groep heeft trouw gezworen aan Islamitische Staat.