Meer hoge wolken uit de tropen

Er is een wolkentrend gaande op de gematigde breedten: de vorming van hoge wolken, die zich op een hoogte tussen de 6 en 10 kilometer boven de grond bevinden, is aan het verschuiven naar de polen en dit kan weerpatronen beïnvloeden.

Die verschuiving, zo blijkt nu, heeft een andere oorzaak dan gedacht. Ze hangt niet zozeer samen met veranderingen in de straalstroom, een sterke wind op 9 à 10 kilometer hoogte, maar met het uitbreiden van het windsysteem rond de tropen, de zogeheten Hadleycel. Dat schrijft een groep wetenschappers in een artikel dat binnenkort zal verschijnen in het tijdschrift Geophysical Research Letters. Ze baseren zich op 30 jaar aan satellietdata.

De vorming en verspreiding van wolken hebben een belangrijk effect op het aards klimaat, al zijn het nog slecht begrepen processen. Wolken weerkaatsen inkomend zonlicht en hebben een koelend effect. Hoge wolken zijn vaak te zien met mooi weer. Het KNMI omschrijft ze als windveren of sluierwolken.

Dat hoge wolken op gematigde breedten al enkele decennia naar de polen verschuiven, is vier jaar geleden al eens beschreven. Maar nu is die trend gekoppeld aan een andere: de uitbreiding van de Hadleycel. In dit windsysteem stijgt opgewarmde lucht boven de evenaar op en waait vervolgens naar de polen. Op 30 graden noorder- en zuiderbreedte zakt de inmiddels afgekoelde lucht naar beneden en stroomt terug naar de evenaar. De bovengrens van de Hadleycel, waar de afgekoelde lucht afdaalt, is naar de polen aan het verschuiven. In hoeverre dat lokale weerpatronen beïnvloedt, is nog onduidelijk.