In Egypte kan het voor niemand goed aflopen

Dwars Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week de feiten van de hypes.

President Sisi struikelt van crisis naar crisis. Dat is geen pech maar incompetentie. Foto Amr Abdallah Dalsh/Reuters

Ik kon tijdens het Arabisch filmfestival Cinéma Arabe dit jaar jammer genoeg alleen de documentaire over Gamal Abdel Nasser zien, het eerste deel van de trilogie Egypt’s Modern Pharaohs (2015) van Jihan el-Tahri. Maar die was wel erg de moeite waard. Niet alleen wegens de beelden van de triomfantelijke opkomst en genadeloze neergang van Nasser, inclusief de gang van de Grote Man van de Niet-gebondenheid als smekeling naar Moskou. Daar moest hij zich vlak voor zijn dood in 1970 aan Sovjet-dictaten onderwerpen in ruil voor steun tegen Israël. Vooral was de film de moeite waard omdat hij zo mooi duidelijk maakt hoe het leger onder Nasser zo veel greep kon krijgen op de binnenlandse economie dat het alleen al om de gewonnen en gestolen belangen te verdedigen altijd aan de macht móét blijven.

Vandaar dat de Egyptische opstand in 2011 geen revolutie maar een militaire staatsgreep werd (die, dat herinner ik me goed, wijd en zijd niettemin als veelbelovende revolutie werd begroet). Het leger kon niet toestaan dat luchtmaarschalk b.d. Mubarak door een civiel regime werd opgevolgd. En vandaar dat, toen verkiezingen niet konden worden tegengehouden, de gekozen Moslimbroeder-president Morsi zo veel mogelijk werd tegengewerkt en binnen een jaar door het leger ter zijde werd geschoven. Sindsdien bewaakt veldmaarschalk b.d. Sisi de boedel.

Sisi is geen Nasser. Nasser was de belangrijkste Arabische leider van zijn tijd. Ondanks al zijn fouten was hij een man met een idee. Sisi is in 2013 massaal toegejuicht als de Nasser-like zoals hij zich presenteerde – herinnert u zich nog het waarschijnlijk neppe fotootje van de kleine Sisi met Nasser? – maar in vergelijking met het echte exemplaar is hij niemand.

Het is bizar dat het Westen het regime nog steeds als stabiliserende factor ziet

De laatste paar maanden is Sisi van de ene in de volgende crisis gerold, en dat is geen pech maar incompetentie. Het Russische Metrojet-vliegtuig werd op 31 oktober met 224 inzittenden opgeblazen omdat de veiligheidsmaatregelen op de vliegvelden beneden de maat waren. De Italiaanse student Giulio Regeni werd gefolterd en vermoord omdat Sisi de veiligheidsdiensten niet in de hand heeft.

De opstand in de Sinaï wil niet weggaan en de economie wil niet opkrabbelen. De overdracht van twee eilanden aan Saoedi-Arabië is zelfs door Sisi’s aanhang woedend uitgelegd voor wat het was: de verpatsing van Egyptisch land voor Saoedisch geld. Wie protesteert gaat de cel in, naast de tienduizenden Moslimbroeders, seculiere activisten, journalisten etc. etc. die al zijn opgeborgen.

Sisi beschouwt zijn crises als het product van „buitenlandse samenzweringen” en „complotten van duivels binnen het land”. Niet zijn schuld. Het is bizar dat het Westen, inclusief Nederland, in Sisi’s regime nog steeds een stabiliserende factor in het Midden-Oosten ziet. De enige verklaring die ik kan bedenken, is dat de regio nog veel instabieler is. Maar ik voorspel u: dit loopt niet goed af. Niet voor het Westen, niet voor Egypte, niet voor het leger.