Bryan Smeets, beul van Ajax

De nummer 14 van De Graafschap is fan van Ajax. Maar met zijn doelpunt ontnam hij de grote favoriet de landstitel.

Middenvelder Bryan Smeets (links) van De Graafschap viert zijn voor Ajax fatale gelijkmaker met Tolgahan Cicek. Foto ANP

Het was, nota bene, zijn eerste doelpunt in de eredivisie. De gelijkmakende goal van De Graafschap-speler Bryan Smeets kost Ajax waarschijnlijk zo’n vijftien miljoen euro aan gegarandeerde Champions League-opbrengsten. Hij is het die, met op zijn conduitestaat tot dit seizoen 140 wedstrijden in de eerste divisie, met een droge schuiver de vernedering voor Ajax inleidde.

Voor Frank de Boer verergert die vernedering elke keer als zijn collega Jan Vreman van De Graafschap in andere bewoordingen zegt dat het „nergens meer om ging” voor zijn club. Ja, hij wilde „met een goed gevoel de play-offs ingaan”, waarbij De Graafschap vanaf vrijdag speelt om handhaving op het hoogste niveau. Vreman wil „dan niet zoals Ajax nu” eindigen, namelijk ontgoocheld en met lege handen. Maar verder: „Nee, het ging nergens meer om voor ons.”

De ontknoping in de eredivisie zondagmiddag kreeg een wending die weinigen voor mogelijk hielden met het 1-1 gelijkspel van titelfavoriet Ajax tegen De Graafschap, de nummer zeventien van de eredivisie. In de laatste vijf wedstrijden in stadion De Vijverberg had Ajax opgeteld 28 doelpunten gemaakt, maar nu een titel in de laatste speelronde op het spel stond, bleef de teller op één. Door faalangst bevangen, gebrek aan van alles en bovenal de controle – handelsmerk van De Boers Ajax – kwijt.

Naast Vreman zit hij, bij de persconferentie na de wedstrijd: de ongelukkigste man in het Nederlands voetbal. De Boer dus, die even daarvoor de landstitel verspeelde met het grote Ajax tegen het nietige De Graafschap en zich, zo zegt hij, in „een boze droom” waant. PSV versloeg PEC Zwolle met 3-1 en werd zo, zondagmiddag even voor half vijf, toch nog kampioen van de eredivisie met twee punten verschil. Het is de tweede titel voor trainer Phillip Cocu.

Niet Makkelie, maar Smeets

Het onvoorstelbare scenario voltrekt zich in het bloedhete stadion De Vijverberg, als scheidsrechter Björn Kuipers affluit en de 1-1 stand op het scorebord staat. Het is de apotheose van een seizoen waarin De Boer tegen FC Utrecht, vorige maand, nog wegkwam met een uiterst discutabele penalty die scheidsrechter Danny Makkelie toekende. Daarover hoeft het niet meer te gaan, nooit meer te gaan, nu Ajax het zelf heeft verknald in de laatste speelronde.

Bryan Smeets is de man die het verschil maakte tussen titel en geen titel. Ajax wacht nu de zware opgave alsnog door te dringen tot de Champions League via twee voorronden tegen minimaal één tegenstander van zwaar internationaal kaliber.

Smeets dus, doelpuntenmaker voor De Graafschap, geboren in Maastricht, liefhebber van Ajax, nu de held van PSV. Op zijn wikipedia-pagina staat zondagavond dat ‘in de avond van 8 mei bekend werd dat hij een standbeeld krijgt in Eindhoven’. Flauwekul natuurlijk. Maar de dankbaarheid van PSV naar Smeets, Vreman en De Graafschap in zijn geheel is niet in bossen bloemen uit te drukken.

Smeets’ rugnummer is 14. Hoe dat komt? „Dat is een lang verhaal, maar dat begint bij Cruijff. Voor mij is er maar één club in Nederland: Ajax. Zo ben ik opgevoed”, zegt hij in de wandelgangen van stadion De Vijverberg. „Een droom dat ik tegen Ajax mag spelen en scoren.” Net als trainer Vreman is Smeets niet bezig met de eeuwigheid. „Als je je niet handhaaft in de eredivisie, zegt dit allemaal geen klote. Maar goed: we hebben laten zien hoe wij kunnen voetballen. Hoe we moeten voetballen om degradatie te voorkomen.”

Dat is met strijd en nooit de poot terugtrekken. D’r an, zoals het clubmotto luidt. Een vroege 1-0 van Amin Younes lijkt een zorgeloze middag van Ajax in te leiden, maar het agressieve spel van De Graafschap in de eerste tien minuten blijft niet beperkt tot die openingsfase. Nadat Smeets gelijkmaakt, zoekt Ajax steeds wanhopiger, maar vergeefs, naar een verlossend tweede doelpunt.

Bijna toevallig

Het Ajax van Frank de Boer, gedwarsboomd door De Superboeren van Vreman. De man die nooit een andere club diende dan De Graafschap. Hij was met zijn club bijna toevallig gepromoveerd vorig seizoen en daarna hard op weg direct weer te degraderen. En toen kwam na de winterstop de ommekeer, althans een gestage opmars voorbij SC Cambuur. En, oh ja, op de laatste speeldag beslisten de Achterhoekers de titelstrijd. „We zijn niet meer het lachertje van de eredivisie”, zegt Smeets. Ze zijn gezien, ze zijn niet onopgemerkt gebleven.

Onderwijl wordt de felicitatietaart van De Graafschap aan Ajax verslonden door hongerige journalisten. Kampioensboeketten worden meegegeven voor moederdag. Hier geen titel. Terwijl PSV-spelers honderd kilometer verderop in Zwolle feestvieren, zitten Ajacieden allang in de bus terug.

Het gaat aan Bryan Smeets grotendeels voorbij. Hij wil naar zijn familie, maar wordt geleefd en opgeëist door cameraploegen en verslaggevers die hem de importantie van zijn doelpunt aan het verstand trachten te peuteren. Maar hij is meer bezig met de wedstrijd, vrijdag, tegen MVV, zijn oude club. „Dat vind ik heel bijzonder. We gaan proberen hetzelfde te benaderen als vandaag.”