Trumps woorden hebben effect, geen waarde

LOL, Nothing matters Met de weg vrij voor nominatie zou hij presidentiëler worden, beloofde Donald Trump. Dus niet. Toch sloten de Republikeinen de gelederen. In deze verkiezingen doen uitspraken er niet toe.

Trumps aanhangers willen graag lol maken.

Twee dagen na de verpletterende machtsovername van de Republikeinse Partij door Donald Trump twitterde de aanstaande presidentskandidaat een foto van zichzelf. Hij zat achter zijn bureau, duim omhoog, achter een bord met taco’s.

„Fijne Cinco de Mayo!”, stond erbij. Cinco de Mayo (5 mei) is een feestdag voor Mexicanen en latino’s in de VS. „De beste taco bowls worden in Trump Tower Grill gemaakt. Ik ben dol op latino’s!”

Dezelfde dag zette Trump een mijnwerkershelm op tijdens een campagnebijeenkomst in West Virginia, het centrum van de Amerikaanse kolenindustrie. „Zit mijn haar nog goed? Geef me wat haarlak”, zei Trump. „ Ze zeggen dat het de ozonlaag aantast. Dus ook in mijn huis, met alle ramen en deuren dicht. No way, folks. Al die regeltjes. Daar hebben jullie in de mijnen ook last van.”

Derde scène, nog steeds op donderdag. Donald Trump werd geïnterviewd op de conservatieve zender Fox News. Hem werd gevraagd naar zijn buitenlandse ervaring. Kende hij Vladimir Poetin? Dat wilde hij niet zeggen. Maar, zei hij:

„Ik ken Rusland goed. Twee of drie jaar geleden had ik er een groot evenement. Miss Universe. Het was groot, ongelooflijk. Een doorslaand succes.”

Haha, het maakt niets uit

De Donald Trump die beloofde nu de weg vrij is voor zijn nominatie een andere rol te gaan spelen, presidentieel te worden, lijkt sterk op de Trump die we al kenden. En toch zakte het verzet tegen Trump in de Republikeinse Partij de afgelopen week als een pudding ineen. De partijvoorzitter, Reince Priebus, roept op tot eenheid.

Achter de schermen hebben partijmedewerkers al te horen gekregen dat ze moeten vertrekken als ze zich niet met Trump kunnen verenigen. Ze hebben een week bedenktijd.

Alleen Huisvoorzitter Ryan zegt dat hij Trump ‘nu nog niet’ kan steunen

Trumps aanhangers willen graag lol maken in deze LOL Nothing Matters-verkiezingen.

Natuurlijk is de minachting in de partijelite niet minder geworden. En het #NeverTrump-kamp bestaat nog, vooral onder conservatieve intellectuelen. Maar de partijprominenten sluiten haastig de rijen. Marco Rubio, ‘Little Marco’ voor Trump, zei dat de presidentskandidaat „zich echt heeft verbeterd”. Rick Perry, die Trump eerder „een kanker voor het conservatisme” had genoemd, staat achter Trump. Gematigde Republikeinen als Jon Huntsman en Nikki Haley, die maandenlang gewaarschuwd hadden voor Trumps uitspraken over migranten, steunen hem nu. Alleen Paul Ryan, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, zegt dat hij Trump „nu nog niet” kan steunen. Hij gaat volgende week met Trump lunchen.

En zo bewees de partij het centrale punt van Donald Trumps hele campagne: de Republikeinse aristocratie is zwak, en waait mee met de wind van de dag. Tegelijkertijd doet de partij wat Trump zélf ook doet: uitspraken hebben geen consequenties. De Republikeinse voorverkiezingen van 2016 zijn, zoals een running gag onder partijstrategen en journalisten luidt, de ‘LOL (Laughing Out Loud; red.) Nothing Matters’-verkiezingen. Haha, het maakt toch niks uit.

Theater domineert in politiek

De Amerikaanse politiek is in het tijdperk van beeldvorming beland, schrijft Josh King in het pas verschenen boek Off Script. King werkte in de jaren negentig als pr-medewerker voor Bill Clinton. Het theatrale aspect is politiek sindsdien steeds meer gaan domineren, betoogt King.

Het verklaart deels het electorale succes van president Barack Obama. Obama is zich zo van de rol van beeldvorming bewust, dat hij de meeste spontaniteit uit zijn optredens heeft gebannen. Foto’s laat hij maken door één fotograaf, Pete Souza, en hij regisseert via sociale media welke beelden er van hem verspreid worden.

Donald Trump beheerst het spel om de beeldvorming als geen ander. Hij heeft de regels van professionals als Josh King niet nodig, want, erkent King:

„Trump is een natuurtalent”.

Het zelfvertrouwen is zo groot, dat Trump breekt met alle beeldconventies die mensen als Josh King hebben uitgedacht. Regel 1, zegt King: zet nooit iets op je hoofd. Het kan een blunder worden die nog maanden nadreunt, zoals Michael Dukakis met helm in een tank, in 1988. Trump doet niet anders. Hij draagt een rode Make America Great Again-pet, en zette deze week een mijnwerkershelm op.

Trumps pompeuze campagnebijeenkomsten laten zijn talent voor overrompelend beeld zien.

Perry die hem ‘kanker voor het conservatisme’ noemde staat nu achter Trump

Hij komt soms aanvliegen in een vanaf de grond verlichte helikopter, op de muziek van de film Air Force One. Het publiek kijkt op zulke momenten betoverd omhoog. Hij huurt hele arena’s af, waar grote menigtes op afkomen. Eenmaal aan het woord geeft Trump het publiek wat het wil: grappen, beledigingen, en véél Donald Trump.

In zijn boek The Art of the Deal (1987) schreef Trump: „Ik bespeel de fantasie van mensen. Mensen denken niet altijd groot, maar raken enthousiast van mensen die dat wel doen. Daarom kan een kleine hyperbool geen kwaad.” Trump is gevormd in de tabloidcultuur van New York, zei campagneadviseur Roger Stone onlangs.

„Als je de tabloids niet kent, ken je Trump niet.”

Op tabloid-wijze haalde Trump één voor één zijn politieke concurrenten naar beneden, alle zestien. De genadeklap voor Ted Cruz, zijn laatste echte concurrent, was een gerucht over de vader van de senator, Rafael Cruz. Trump insinueerde dat Cruz sr. betrokken was geweest bij de moord op John F. Kennedy. „Wat deed hij met Lee Harvey Oswald, vlak voor de moord?” Een dag later zei hij: „Natuurlijk geloof ik dat niet. Maar ik zei: laat de mensen het zelf maar uitmaken.” Het was een ultiem voorbeeld van tabloid-politiek. LOL.

Opkomst Trump dankzij media

De Amerikaanse pers wordt er door Democraten en boze Republikeinen van beschuldigd de opkomst van Trump mogelijk te hebben gemaakt.

Niet alleen ging het bijna alleen maar over Trump, ze lieten hem zelf ook nog eens dagelijks inbellen om zichzelf te recenseren. „Misschien is het niet goed voor Amerika, maar het is zeker goed voor CBS”, zei CBS-voorzitter Les Moonves. Fox News, lange tijd duidelijk anti-Trump, ging langzaam overstag. Inmiddels krijgt Trump een koninklijke behandeling.

Tegelijkertijd is er geen politicus zo veel gefactcheckt als Donald Trump. Veel media hebben voortdurend op zijn inconsistenties gewezen. Kranten plaatsen nu volledig uitgeschreven versies van Trump-interviews online, en controleren iedere bewering. De les van deze voorverkiezingen is dat dat niets heeft uitgemaakt.

Beelden waren belangrijker dan woorden. Trump heeft gelijk als hij zegt dat hij hard werd aangepakt in de pers. Maar net zo min als het Republikeinse establishment heeft de pers ooit greep gekregen op het fenomeen Trump. De media kunnen in het gelid lopen, of aan de zijlijn mokken. Meer keuzes zijn er niet in deze LOL, Nothing Matters-verkiezingen.