Dit kon toch niet meer misgaan?

Ajax Ajax had de landstitel voor het grijpen, maar liet het afweten tegen De Graafschap. Het team betaalde uiteindelijk de tol voor te weinig creativiteit en vernuft.

Door het 1-1 gelijkspel tegen De Graafschap ‘levert’ Ajax-coach Frank de Boer dit seizoen opnieuw geen prijs. Foto OLAF KRAAK/ANP

Het interne televisiekanaal van Ajax toont een shot vanuit de deur van de spelersbus van de ploeg. Frank de Boer in beeld, zo te zien alleen. Onafgebroken en minutenlang. Af en toe kijkt hij in de camera, dan wendt hij zijn blik weer af. Frons nog dieper dan gewoonlijk, hand tegen het voorhoofd. Afgrijzen. Zijn gevoel, zei hij even daarvoor, laat zich vergelijken met de uitschakeling van Oranje na penalty’s tegen Italië, op het EK 2000. Hij miste er twee, waarvan één in de reguliere speeltijd.

Dit is dus het equivalent als trainer, in een seizoen waarin hij na de uitschakeling in de groepsfase van de Europa League op sombere momenten al eens dacht aan een vertrek. Een groter voetbaltrauma dan het mislopen van een zeker lijkende titel op de slotdag, verzin het maar. „Alsof ik in een boze droom beland ben”, zegt De Boer.

Deze week laat hij de clubleiding van Ajax weten of hij doorgaat of vertrekt na het tweede seizoen op rij waarin hij geen prijs levert en Europees teleurstelt. In die zin biedt de deconfiture in Doetinchem zijn elftal een moment van bezinning.

Geen tikkende machine

Duidelijk is dat Ajax op het eind toch de rekening betaalde voor een selectie met te weinig creativiteit, te weinig vernuft in de kleine ruimte – uitgezonderd revelatie Amin Younes, die zondagmiddag als enige voor dreiging en een goal zorgde. Het is de tol ook voor een middenveld dat nooit een tikkende machine werd.

De titel zou veel zwakheden hebben gemaskeerd. De aanwinsten Younes en Arek Milik zouden het predicaat ‘de titel van het aankoopbeleid’ hebben gerechtvaardigd. Maar er is geen titel, en nu blijken de echt dure jongens toch weer niet goed genoeg. Nemanja Gudelj die toch echt tempo en techniek tekortkomt en dit niet langer kan camoufleren met zijn traptechniek en body. En de frêle Daley Sinkgraven die maar niet aan kan pikken.

En De Boer zelf dan, die na PSV-uit (2-0 overwinning) vanaf 20 maart de te kloppen ploeg leidde en lang standhield. Hij vond clubtopscorer Milik tegen De Graafschap „niet goed” en dacht dat de snelle Anwar El Ghazi meer kon betekenen. Tegelijkertijd veranderde Ajax volledig van strijdplan – verdediger Mike van der Hoorn mee naar voren, dat werk – waardoor invallers Viktor Fischer en El Ghazi verdwaalden in een mêlee van mensen en hun kwaliteiten tenietgedaan werden.

Geen rust, geen overzicht

Het was een ontknoping die alle beschrijvingen tart, maar vooral door onmacht van Ajax zelf is veroorzaakt. Bij De Boer loopt controle als rode draad door zijn trainersloopbaan, maar juist daarop liep Ajax zondagmiddag stuk in stadion De Vijverberg: geen rust, geen overzicht. Bezweken onder de druk, iets anders kan het niet zijn. Aanvoerder Davy Klaassen is al weken uit vorm en speelde, zondagmiddag, één matige wedstrijd te veel.

Ajax speelde zichtbaar met faalangst in de eerste tien minuten van beide helften, en De Graafschap ging d’r an, zoals dat gaat daar. Na het eindsignaal, om 16.25 uur, stond nog steeds 1-1 op het scorebord. Ajax gelijk, PSV kampioen. Spelers stortten ter aarde, De Boer zeeg ineen in zijn stoel in de dug-out. Een enorme kerf op de ziel van Ajax, vernederd in het jaar waarin eerder al het grootste icoon de club ontviel. Het is bijna niet te bevatten.

Ajax-supporters, in een ontspannen sfeer gezien de comfortabele uitgangssituatie om half drie ’s middags, wisselden op de tribune van De Graafschap twittergrappen uit: de speciale editie van het PSV-shirt voor de laatste wedstrijd, nieuwe sponsor ‘Netnix’. Maar het lachen verging de supporters gaandeweg. Het moest een keer misgaan met Ajax, zou je achteraf kunnen concluderen. Al had dat natuurlijk niet gemogen want De Graafschap was zeventiende op de ranglijst en speelde nergens meer om.