Verliezen waar casino’s jaloers op zijn

Via Plus500 kun je handelen in risicovolle contracts for difference. Het bedrijf heeft het gemunt op Nederlanders omdat die veel verspelen. De AFM waarschuwt. „Ik ben nu 10.000 euro lichter.”

Beleggen met cfd-contracten zorgt voor grotere uitslagen naar boven en beneden Foto AP

Een popster komt uit haar hotel naar buiten. Gillende fans staan voor de deur. Toevallig is er ook iemand met een bladblazer in de weer. Daardoor wordt haar jurkje op zijn Marilyn Monroes omhoog geblazen. ‘Toochic’ prijkt in gouden letters achterop haar zwarte slipje. Paparazzi klikken erop los. Een knappe man in pak opent op zijn iPhone de app van handelsplatform Plus500 en koopt aandelen Toochic. Daarna zit hij zelfingenomen op de bank televisiefragmenten te kijken over hoe de halve wereld Toochic-slipjes koopt. „Aandelen, grondstoffen, valuta, indexen en zelfs ondergoedmerken, je kan er waarschijnlijk in handelen op Plus500”, zo sluit een voice-over de reclame af.

Plus500 is een Israëlisch bedrijf met een beursnotering in Londen dat met een Cypriotische vergunning in de achterzak de Europese markt bestormt. Ook de Nederlandse. Wie er goed op let, ziet Plus500 opeens overal. In de Toochic-reclame op Twitter. Op de voetbalshirts van Atlético Madrid, dat deze week de finale van de Champions League bereikte. Bovenaan Google-zoekresultaten als je zoekt op ‘beleggen in aandelen’ of ‘aandelen Facebook kopen’.

„Ik had eind 2014 geld over en was op zoek naar een manier om dat slim weg te zetten. Ik zocht op Google naar beleggen en zo kwam ik bij Plus500 terecht”, zegt een ondernemer uit het Gooi die niet met zijn naam in de krant wil. „Ik ben nu zo’n 10.000 euro lichter.” Hetzelfde geldt voor Frans uit Boxtel. Hij wil niet met zijn achternaam in de krant. Frans verloor begin dit jaar 24.000 euro via Plus500 waar hij handelde in olie. „Mooi klote, het is flink de mist in gegaan”, resumeert hij.

Op het eerste gezicht lijkt Plus500 een beursmakelaar waar je aandelen kunt kopen, zoals BinckBank of De Giro. Maar Plus500 biedt iets heel anders aan: cfd’s. Met deze contracts for difference wordt de handel in aandelen nagebootst.

Ideaal, vinden liefhebbers. Je hoeft geen 117 dollar voor een aandeel van Facebook neer te leggen. In plaats daarvan spreek je met Plus500 af dat je onderling alleen het verschil tussen de Facebook-beurskoers op het moment van aanschaf van de cfd en het moment van verkoop vereffent.

Zeer risicovol

Verre van ideaal, zegt toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM). Het bracht vorig jaar een uitermate kritisch onderzoek over cfd’s uit. „Zeer risicovolle en ingewikkelde producten die alleen geschikt zijn voor beleggers met veel kennis, ervaring, risicobereidheid en vermogen”, luidt de conclusie.

Dat de AFM waarschuwt voor cfd’s en ze alleen geschikt acht voor een erg kleine groep particuliere beleggers, heeft alles te maken met hoe er bij de meeste aanbieders in cfd’s gehandeld wordt. Je schaft er namelijk met een druk op de knop niet één aan, maar een heleboel tegelijk: 200 of 2.000 stuks. Daardoor is er sprake van een enorme hefboom waardoor je binnen no-time je geld kwijt kunt zijn. Want hoewel je een contract afsluit voor het verschil in de koers, moet je wel 10 procent van de waarde van het aandeel op een bufferrekening storten. En zodra het aandeel begint te dalen heb je een probleem, dan krijg je een zogeheten ‘margin-call’ en moet je bijstorten. Heb je dat geld niet of ben je te laat, dan schrapt de aanbieder je cdf’s en ben je alles kwijt. Het verschil met een gewoon aandeel is dat je een koersdaling dus veel moeilijker kan uitzitten om te wachten op betere tijden.

En dus verliezen mensen veel geld. De AFM wijst op een uitgebreider onderzoek van haar Franse evenknie AMF. Die bracht de beleggingsresultaten bij cfd-aanbieders in kaart die 15.000 Franse beleggers in vier jaar tijd behaalden. Vrijwel iedereen – 89 procent van de beleggers – eindigde diep in de min. Ze verloren samen bijna 175 miljoen euro. Slechts 1.575 beleggers maakten wel winst, in totaal 13,8 miljoen euro.

Dat zijn cijfers waar een casino jaloers op is. Cfd’s verkopen is de digitale variant van een geldboom in de tuin. Zo ook Plus500. Een rekensom aan de hand van de jaarcijfers leert dat het vorig jaar per actieve gebruiker 707 dollar nettowinst maakte.

Het gemiddelde verlies per gebruiker ligt veel hoger, omdat Plus500 veel uitgeeft aan marketing om nieuwe klanten te lokken. Vorig jaar liefst 1.227 dollar per nieuwe klant, ruim 100 miljoen dollar in totaal.

Reclame maakt Plus500 via een zelf ontwikkelde ‘Marketing Machine’ die aan de hand van een miljoen woordencombinaties ‘live’ reclameruimte koopt op onder meer Google, Facebook en Twitter. Het sponsort dus Atlético Madrid. En het heeft online een omvangrijk netwerk van colporteurs. Deze affiliates proberen mensen via hun websites te verleiden door te klikken naar Plus500.

„De vergoedingen zijn flink”, zegt een moderator van het populaire internetforum ForexFox. Dat richtte hij in 2009 met vrienden en collega’s op. Ze runden eerder samen een pokerinformatiesite, maar toen poker minder populair werd, besloten ze zich te richten op de groeiende forex (valutahandel) en cfd-markt. Hij wil niet met zijn naam in de krant omdat hij dan problemen krijgt met zijn werkgever, een bekende verzekeraar. „Wij leven van affiliatedeals met partijen zoals Plus500.” Het forum heeft vergelijkbare deals met Markets.com en Etoro.

Vooral Nederlanders „zijn echt goed geld waard”, zegt de ForexFox-man. Op de site van Plus500 staat dat een affiliate per doorgeleide Nederlander 700 dollar ontvangt. Evenveel als voor een doorgeleide Fransman en meer dan voor een Zwitser, Luxemburger of Fin. Daaruit volgt dat Nederlanders dus ook meer verspelen. Hoofd investeringsrelaties Elad Even-Chen van Plus500 bevestigt per mail dat Nederlanders „winstgevender dan de gemiddelde klant” zijn en noemt Nederland „een van de belangrijkste Europese markten”.

Nederlandse beleggers

Hoe groot de Nederlandse markt is wil Even-Chen niet zeggen. De AFM schattte vorig jaar het aantal Nederlandse cfd-beleggers op 18.000. De ForexFox-oprichter zegt op basis van zijn forumervaring dat het aantal rond de 40.000 ligt.

Steeds meer Nederlanders lijken in ieder geval de weg naar cfd’s te vinden want sinds vorig jaar is er ook BUX: een Nederlands bedrijf met een gelijknamige app. „BUX maakt beleggen op de beurs toegankelijk voor iedereen”, luidt het motto. Volgens oprichter Nick Bortot (ex-BinckBank) heeft BUX inmiddels 15.000 betalende Nederlandse gebruikers.

De app is gericht op jonge mensen zonder beurservaring, is hip vormgegeven en bevat vlot geschreven artikelen over bedrijven. Zo staat bij een artikel over Volkswagen een foto van rapper Tupac met als onderschrift „Autobouwer inmiddels vaker aangeklaagd dan Tupac Shakur”. Gebruikers hebben een bijnaam (Bortot heet BigSwingingNick) en oefenen eerst met virtueel geld voor ze eventueel naar ‘seriousBUX’ kunnen overstappen.

Bortot noemt cfd’s een mooi product waarmee je als belegger heel makkelijk toegang krijgt tot de beurs zonder meteen die 106 dollar voor een aandeel Facebook neer te hoeven leggen. „Het gevaar van cfd’s zit in de hefboom”, zegt hij. BUX, dat opereert middels een Britse vergunning, houdt die erg klein. Men kan er gewoon 1 cfd aanschaffen en zonder hefboom handelen; honderden cfd’s tegelijk aanschaffen zoals elders moet is bij BUX onmogelijk. Bortot vindt het „vervelend” dat partijen als Plus500 cfd’s „een verkeerde naam” geven.

Twee ton in de plus

Behalve dat beleggen bij Plus500 zeer risicovol is, is ook nog de vraag of Plus500 eerlijk aan zijn 276 miljoen dollar jaaromzet komt. Kritische vragen over hoe Plus500 geld verdient beantwoordt Even-Chen niet omdat hij „niet in detail wil treden over ons risicobeleid”.

Bij Frans uit Boxtel ging het aanvankelijk crescendo op Plus500: hij stond ruim twee ton in de plus. Het ging mis toen hij dat bedrag wilde opnemen. Plus500 liet weten dat er een opnamelimiet gold en dat hij maar 86.000 euro mocht opnemen. Iets wat niet in de algemene voorwaarden staat. De opnamelimiet wordt ook tegenover NRC ontkend, maar staat wel in de mails van Plus500 aan Frans die NRC heeft ingezien.

Frans verspeelde al zijn geld. Hij handelde door met de 120.000 euro die overbleef en verspeelde ook de 86.000 euro omdat Plus500 die zonder dat hij het doorhad weer terugstortte op zijn handelsrekening.

Bij de ondernemer uit het Gooi ging het ook mis bij het uitkeren van de winst. Daarnaast werden duizenden euro’s aan olie-cfd’s plotseling geschrapt, zonder dat hij daarvoor eerst een waarschuwing kreeg. „Dat gebeurde midden in het weekend op een datum die nergens anders in de financiële wereld wordt gehanteerd.” Had hij maar beter de kleine lettertjes moeten lezen, zei Plus500.

Online zijn talloze vergelijkbare klachten te vinden. Ook uit gerenommeerde hoek. Financial Times-journalist Dan McCrum heeft inmiddels 25 blogs aan Plus500 gewijd. Bijvoorbeeld over de problemen met de Britse toezichthouder waardoor Plus500 vorig jaar de rekeningen van klanten moest bevriezen.

Ook hedgefonds Cable Car Management publiceerde een waslijst aan redenen waarom Plus500 niet te vertrouwen is. Van het actief zijn op markten waar dat streng verboden is, zoals Singapore, tot inconsistenties in de bedrijfscijfers. Cable Car speculeerde op een koersdaling van Plus500, maar is daarmee gestopt omdat de koers van Plus500 vanwege de goede resultaten juist steeg. Gefrustreerd schreef Cable Car-baas Jacob Ma-Weaver „onregelmatigheden wel van de daken [te kunnen] schreeuwen”, maar dat Plus500- aandeelhouders daar klaarblijkelijk niet luisteren.

Europees Paspoort

Ondertussen staat de AFM relatief machteloos. De toezichthouder kan niet controleren of Plus500 eerlijk handelt, de agressieve reclame indammen of het bedrijf verplichten cfd’s alleen aan zeer ervaren beleggers te verkopen.

Dat komt doordat Plus500, net zoals meer cfd-aanbieders, opereert vanuit Cyprus met een vergunning van de lokale toezichthouder Cysec. Dankzij Mifid, een soort Schengen voor aanbieders van financiële diensten, betekent een vergunning in één lidstaat toegang tot alle lidstaten. Zijn er problemen, dan moet de lokale toezichthouder er iets aan doen. Cysec heeft niet de reputatie van meest kordate toezichthouder van Europa.

Al laat toezichthouder AFM bij monde van een woordvoerder weten dat ze „niet stilzit”. „We dringen er bij de Cypriotische toezichthouder en op Europees niveau op aan het toezicht op deze risicovolle producten te verscherpen.”

De ForexFox-oprichter gelooft niet dat Plus500 iets verkeerd doet. „Plus500 is beursgenoteerd en verdient veel meer geld als ze een faire business drijven dan als ze dat op andere manieren doen. Dan zouden ze een schaap slachten terwijl ze hem nog tien keer kunnen scheren.”