Nooit klaar

Waarom zijn we altijd aan het veranderen, organiseren en reorganiseren? In het klein, in ons werk, ons leven? In het groot, in de wereld als geheel. We rennen en rennen, maar lijken niet vooruit te komen. Waarom toch al die moeite?

Sinds kort hebben wij een pooltafel thuis. Een oudje, voor een paar tientjes overgenomen. Poolen is fascinerend. Aan het begin liggen alle vijftien gekleurde ballen netjes in een driehoek. Aan het einde zitten ze allemaal keurig in een pocket. Maar tussendoor verspreiden ze zich in allerlei anarchistische combinaties over het laken. Een potje poolen is niet alleen een gevecht met de tegenstander, maar ook een strijd tegen de chaos. De hoeveelheid mogelijkheden om het verkeerd te doen, is vele malen groter dan de kans om het goed te doen.

Natuurkundigen noemen het entropie. In elk systeem neemt uiteindelijk de wanorde toe. Sterker nog: de hele kosmos beweegt zich van orde naar chaos. Als mens proberen we ijverig orde te scheppen in onze wereld, maar uiteindelijk vervalt alles – ook wijzelf – tot stof en as. Het aantal mogelijke chaotische configuraties van de atomen in het universum is oneindig veel groter dan het aantal ordelijke toestanden.

Organiseren, managen en structureren is net als een potje poolen. Een gevecht tegen de wanorde, de chaos, de janboel die vanzelf ontstaat als we maar wat aanrommelen met elkaar. Soms ontstaat er bij toeval iets moois. Maar meestal niet.

Of het nou de boer is die zijn land ploegt, bebouwt en bemest of een start-up die zijn product ontwikkelt en een markt verovert, allemaal zijn we bezig om te vechten tegen de rotzooi en de vergankelijkheid. Organiseren, managen en structureren zijn geen recente hobby’s van managers. Het is een spel dat we als mens al duizenden jaren spelen.

En uiteindelijk ben je nooit klaar. Net als je denkt dat je het laatste klusje aan je huis hebt gedaan, begint het schilderwerk weer ergens te bladderen. Juist op het moment dat je denkt dat je relatie soepel loopt, vergeet je dat het moederdag is.

En zo werkt het ook met werk. Net als het lekker gaat, krijg je een nieuwe overambitieuze collega die jouw baan leuker vindt dan de zijne. Of de concurrentie komt met een nieuw product en pakt zomaar je klanten af. De dingen op hun beloop laten is geen optie en dus begin je met de moed der wanhoop aan de zoveelste nieuwe versie van jezelf of van je bedrijf.

Leven en werken is vechten tegen de ordeloosheid, de aarde bewerken en bewaren, jezelf ontwikkelen en beschaven. Het is de diep gevoelde missie om je leefwereld niet te laten ontsporen, maar in cultuur te brengen. Steeds weer zoeken naar dat kleine stukje maakbaarheid.

Of je nu Apple bent en het inmiddels echt tijd wordt voor een equivalent van de iPhone of de iPad. Of Barack Obama heet en weet dat je opgevolgd dreigt te worden door een maniakale vastgoedmiljonair. Of een stukjesschrijver die met vallen en opstaan wekelijks zijn woorden in de juiste volgorde probeert te manoeuvreren.