Niet jij, maar wij moeten de aarde redden

Hoe bespreek je klimaatverandering zó dat mensen hun gedrag veranderen? Volgens politicoloog Nick Obradovich is het veel effectiever om leden van het publiek niet als individuen aan te spreken, maar als collectief. Hij promoveerde onlangs aan de University of California (San Diego) op een aantal experimenten, waarvan de uitkomsten deze week ook in het tijdschrift Climate Change staan.

Mensen bleken bereid veel meer te doneren voor programma’s die klimaatverandering moeten beheersen wanneer het probleem werd voorgesteld als een collectieve verantwoordelijkheid dan wanneer ze er persoonlijk op werden aangesproken. In het laatste geval bleek nauwelijks sprake van gedragsverandering.

Deze uitkomsten druisen in tegen de heersende praktijk. De strekking van publieksacties voor het milieu is doorgaans dat ‘de redding van de planeet begint bij jou’. Persoonlijke appèls domineren het campagnediscours van ngo’s, landelijke overheden, de Europese Unie en de Verenigde Naties. Slagzin van een recente EU-campagne luidde: ‘Jij gaat over klimaatverandering.’

Obradovich verdeelde deelnemers aan zijn experiment in drie groepen. Eén groep kreeg de opdracht op te schrijven wat zij persoonlijk voor invloed hadden op klimaatverandering, een andere moest nadenken over de manier waarop mensen gezamenlijk klimaatverandering veroorzaken. Een controlegroep moest schrijven over dagelijkse bezigheden. Vervolgens kreeg ieder de vraag hoeveel van 100 dollar men zou willen bijdragen voor milieudoelen, mocht men zo’n bedrag na afloop van het experiment winnen. Wie had nagedacht over collectieve verantwoordelijkheid wilde 50 procent meer geven dan de twee andere groepen.