Zeevogels observeren tussen de fabriekspijpen en truckparking

De Vogelvallei op de Maasvlakte biedt rust- en broedgebied tussen de fabrieken. Gaan industrie en vogels echt samen?

Op de Rotterdamse Maasvlakte lokt te midden van industrieel geweld, petroleumtanks en containerschepen een broedplek. Foto Rien zilvold

Voor het paartje zeldzame zwartkopmeeuwen hoog in de lucht moet de Vogelvallei op de Rotterdamse Maasvlakte aan de Europaweg een postzegel zijn. Ze laten zich niet afschrikken. Te midden van industrieel geweld, petroleumtanks en containerschepen lokt een broedplek. Op een van de zes langgerekte eilandjes, bedekt met schelpen of schaars begroeid, broeden al kieviten, brandganzen, scholeksters. Dus deze meeuwen kunnen er makkelijk bij. Mooi zwart-wit zijn ze, net als de sterns en kluten die de vallei hebben gevonden.

Een natuurbezoek aan de haven heeft altijd iets vervreemdends én spectaculairs. Duizenden ranke zeevogels die foerageren met op de achtergrond vlammende fabriekspijpen. Op smalle grasstroken groeit de harlekijnorchidee. Stadsecoloog Garry Bakker van Bureau Stadsnatuur houdt de flora en fauna nauwlettend in de gaten. Hij is, samen met enkele natuurorganisaties, betrokken bij de indeling van de Vogelvallei, ontworpen door H+N+S Landschapsarchitecten.

Eerder, in 1993, lag hier een vallei, gegraven als natuurcompensatie. Bakker: „Dat was een tijdelijk eiland, omringd door een gracht. Met de nieuwe inrichting is de Vogelvallei permanent. Dat betekent 21 hectare rust- en broedgebied. Er komen uitkijkposten voor vogelwaarnemers en een oeverzwaluwenwand.” De Vogelvallei is gloednieuw. We staan op bouwgrond; dragen een knalgele helm en signaalrood vest. Niet bepaald geschikte vogelkijkerskledij. Het hindert niets. Een kleine plevier voert zijn vleermuisachtige baltsvlucht uit en scheert langs ons heen.

De Vogelvallei vormt een onderdeel van een megaplan, Maasvlakte Plaza. Ernaast komt een truckparking met 350 plaatsen; ook in een benzinestation, horeca en sanitair is voorzien. Er zijn ook kritische vragen gesteld, onder meer door ornithologen en Partij voor de Dieren. Verstoort de 24-uursindustrie het dag- en nachtritme niet? En bezorgen de meeuwen geen overlast als ze in de afvalbakken gaan snaaien en snacken? Bakker: „Er broeden hier al decennialang vogels tussen de industrie. Lawaai of licht deert hen weinig. Overlast door meeuwen verwacht ik niet, zolang er geen kilo’s etensresten op straat belanden.”

De opvallendste kenmerken van de nieuwe Vogelvallei vormen de lange eilandstroken. „Hierdoor is de oeverlengte groot, zodat vogels als meeuwen en steltlopers zich op veel plekken dicht bij het water bevinden”, aldus Bakker. Er zitten geen vissen, wel brakwatergarnalen. De visetende vogels vliegen heen en weer naar de nabijgelegen Slufter en de Noordzee pal achter de duinen.

Met de Vogelvallei wil het Havenbedrijf het beeld van de haven als ontoegankelijke industriële wildernis bijschaven. Natuurlijk, er zijn knelpunten door overheersende menselijke aanwezigheid. Even ontwapenend als indrukwekkend blijft het aanpassingsvermogen van vogels. „Kijk, er broeden brandganzen”, zegt Bakker, „dat is een vogel die normaal broedt in Siberië. Kennelijk zijn ze van gedachten veranderd en bedenken ze dat het hier uitstekend toeven is.”