Superschool op Zuid is geen superidee voor heel Nederland

Docente Michelle van Dijk voelt niets voor het nieuwe ‘Rotterdamse’ PvdA-onderwijsplan.

Deze week lanceerde Diederik Samsom een „ambitieus onderwijsplan”, gebaseerd op het succes van de Rotterdamse scholengemeenschap Hugo de Groot van directeur Eric van ’t Zelfde. Maar deze ‘Superschool’ kan niet de blauwdruk zijn voor heel Nederland.

Van ’t Zelfde trok zijn school op Zuid uit de goot omhoog. Van dramatische examenresultaten ging de school dankzij extra lesuren en topinzet van docenten naar 100 procent geslaagd. Van ’t Zelfde promootte overal het ideaal van zijn Superschool: van twee tot achttien jaar naar één school, meer lesuren en indelen op leerniveau vanaf groep 6. Moet ons onderwijsbeleid aangepast worden met dit voorbeeld in gedachten? Absoluut niet.

Van ’t Zelfde haalde zijn visie op onderwijs uit zijn Schotse kostschoolopleiding. Is het een visie op minder segregatie, zoals de PvdA nu wil doen geloven? In het Verenigd Koninkrijk zijn er niet meer sociale klimmers dan in Nederland.

Zolang we leerlingen op elitescholen plaatsen en als elite behandelen of op een school van orde en veiligheid met extra uren voor de probleemkinderen, is het niet vanzelfsprekend dat die milieus in de toekomst wel mengen. En er is nog een andere keuze die dan vreemd is: Van ’t Zelfde wil kinderen vanaf groep 6 verdelen in drie cognitieve niveaus, terwijl uit onderzoeken is gebleken dat dit nu juist een steeds grotere sociale tweedeling tot gevolg heeft. Hoe kom je nog op het vwo als je in groep 6 in de laagste groep bent ingedeeld? Zoiets heeft enorm veel invloed op het leren van een kind.

Vanaf twee jaar moeten Nederlandse kinderen volgens dit plan vooral méér leren, terwijl het positieve effect van de voorschool (in Rotterdam ‘Groep Nul’) niet bewezen is, integendeel.

Te veel politici hebben zich over dit thema gebogen, te weinig pedagogen en taalwetenschappers. Er zijn weinig OESO-landen waar zoveel vierjarigen al naar school gaan als in ons land. We doen het niet verkeerd in deze leeftijdscategorie. ‘Eerder beginnen met spelenderwijs leren’ zou ik dus graag schrappen uit het PvdA-plan.

Uit hetzelfde OESO-rapport uit 2015 blijkt ook dat maar weinig landen zoveel onderwijsuren bieden als Nederland. Er is geen noodzaak om het aantal lesuren te verhogen. Die was er wel op Hugo de Groot, omdat de resultaten echt dramatisch waren. Van ’t Zelfde stelt ook eisen aan de leerlingen: wie zich misdraagt, is niet welkom. Liever geen leerlingen met psychische problemen.

De lat ligt dus hoog, al bij inschrijving. Alles voor de beste resultaten. Nu mag een school deze keuzes maken, maar niet alle scholen hebben het nodig. Bovendien: als alle scholen dit doen, wie vangt dan leerlingen op die zich misdragen of extra tijd nodig hebben voor een diploma?

Hugo de Groot heeft laten zien dat een school ondanks ons onderwijssysteem, ondanks een slechte buurt, geweldig kan presteren. Als je niet uitkijkt, zal men juist met dit voorbeeld zeggen: ‘Kijk, er is helemaal niets extra’s nodig in het onderwijs!’ Maar het grootste probleem, voor zowel Hugo de Groot als alle andere Nederlandse scholen, is de werkdruk van docenten. Laat leraren niet langer de meest overspannen beroepsgroep van Nederland zijn.

Beter onderwijs begint bij een goed uitgeruste en goed toegeruste leraar. Dat deel van het PvdA-plan omarm ik. Maar neem niet één school, één visie als uitgangspunt.