Nationalisten winnen Schotse verkiezingen, Conservatieven verrassend tweede

De nationalistische SNP verliest wel haar meerderheid in het Schotse parlement.

Supporters van de nationalistische SNP juichen na winst bij de parlementsverkiezingen. Foto Russell Cheyne/Reuters

De Conservatieve partij is donderdag bij de verkiezingen voor het Schotse parlement de opmerkelijke tweede partij geworden. De laatste keer dat zij meer stemmen kreeg dan Labour was begin vorige eeuw.

Zoals verwacht werd de Scottish Nationalist Party opnieuw de grootste partij. Maar de nationalisten verloren hun meerderheid in het parlement. Dat is relevant mocht de SNP na een eventueel vertrek van de Britten uit de EU, een zogenoemde Brexit, een referendum over een onafhankelijk Schotland willen houden.

Twitter avatar britainelects Britain Elects Scottish Parliament, the final result:
SNP: 63 MSPs (-6)
CON: 31 (+16)
LAB: 24 (-13)
GRN: 6 (+4)
LDEM: 5 (-)

Labour verloor in Schotland aan iedereen zetels. Zelfs in Glasgow, ooit een Labour-bolwerk, wonnen de SNP en zelfs de Conservatieven van de partij.

Twitter avatar ajjenkins Alan Jenkins The Tories are delighted with their two Glasgow list seats! #sp16 https://t.co/Vhra0LPrRo

Weinig nieuwe leden

Dat verlies heeft weinig met Jeremy Corbyn te maken, die in september partijleider van Labour werd. De partij verliest al langer terrein in Schotland, en zette te weinig in op het rekruteren van nieuwe leden.

Daarbij kwam dat Labour zich tijdens het onafhankelijkheidsreferendum in 2014 lieerde aan de Conservatieven, door links in Schotland nog altijd gehaat. Die kiezers liepen over naar de SNP. Maar de Schotse partijleider Kezia Dugdale wist meer gematigde kiezers niet te overtuigen dat onder haar leiding de partij stevig oppositie zou voeren, en die kiezers liepen over naar de Conservatieven.

In Wales bleef Labour de grootste partij, met licht verlies. Ook dat was, na 17 jaar aan de macht in dat land, verwacht. De partij zal een coalitie moeten vormen om te kunnen blijven regeren, of gedoogsteun moeten krijgen voor een minderheidsregering. De Welshe party Plaid Cymru is de grootste oppositiepartij geworden.

Eurosceptici

De eurosceptische UK Independence Party won in Wales haar eerste zetels. Ook dat is belangrijk voor het naderende referendum over het Britse EU-lidmaatschap. Het betekent dat de partij voor het eerst buiten Engeland steun krijgt, en dus Welshe kiezers kan overtuigen van een Brexit.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in Engeland deed Labour het - met nog niet alle stemmen geteld - minder slecht dan verwacht. Dat geeft critici van Corbyn binnen de partij onvoldoende munitie voor een coup.

Maar Labour presteerde slechter dan een oppositiepartij zou moeten in een jaar waarin Conservatieven hopeloos zijn verdeeld over Europa, een controversiële woningwet willen invoeren, ruzieden over de begroting, en een langdurig conflict hebben met artsen-in-opleiding, met stakingen als gevolg. Zelfs impopulaire oppositieleiders wonnen altijd gemeenteraadszetels, omdat kiezers regeringspartijen willen afstraffen.

Twitter avatar SebastianEPayne Sebastian Payne Council seat gains for opposition leaders

1993 (Smith): +111
1998 (Hague): +256
2002 (IDS): +238
2006 (Cameron): +316
2011 (Miliband): +857

De uitslag van het Londense burgemeesterschap, een strijd die gaat tussen de Conservatief Zac Goldsmith en Labours Sadiq Khan, worden eind van de middag verwacht. De uitslagen in Noord-Ierland in de loop van zaterdag.