Turkse premier Davutoglu kondigt vertrek aan

De Turkse premier zal op een congres van de AKP op 22 mei niet voor een nieuwe termijn als partijvoorzitter gaan.

De Turkse president Recep Erdogan en de nu voormalige premier Ahmet Davutoglu. Foto Umit Bektas/Reuters

De Turkse premier Ahmet Davutoglu stapt op. De premier heeft voor 22 mei een partijcongres van de AKP-partij aangekondigd. Daar zal hij zich niet kandidaat stellen voor een nieuwe termijn als partijleider, waardoor het premierschap uitgesloten is. Aanleiding is het conflict dat de regeringsleider heeft met Erdogan, die ook lid is van de AKP.

Davutoglu zei in een verklaring op televisie dat Erdogan bij zijn aanstelling zocht naar “een sterke premier, en dat heb ik geprobeerd te zijn”. Verder benadrukte Davutoglu dat hij nooit een beslissing van de president of partij heeft geprobeerd te dwarsbomen.

Het vertrek van de Turkse premier is mogelijk slecht nieuws voor de relatie tussen de EU en Turkije. Volgens Turkije-correspondent Marloes de Koning onderhandelden verschillende Europese regeringen liever met Davutoglu dan met Erdogan. Davutoglu sloot bovendien bijna eigenhandig het vluchtelingenakkoord met de EU en had frequent contact met de Duitse bondskanselier Merkel. Ook door de Turken zelf werd hij gezien als een man die Turkije dichter bij de EU kon brengen. Die hoop lijkt voorlopig weer in de ijskast te zijn gezet.

Steeds vaker eigen koers

De laatste tijd stapelden de aanwijzingen voor onenigheid tussen Davutoglu en president Erdogan zich echter op. De bedoeling was dat Davutoglu, een academicus die persoonlijk door Erdogan als premier en AKP-partijleider werd aangesteld, in zijn nieuwe functie een marionet van de nieuwe president zou worden, maar hij voer steeds vaker een onafhankelijke koers. De Koning:

“Davutoglu is een van de weinigen binnen de regering die zo nu en dan openlijk laat blijken dat hij andere inzichten heeft dan Erdogan. Hij was het er niet mee eens dat vier ministers van regeringspartij AKP die werden verdacht van corruptie niet werden vervolgd. Hij sprak zich uit tegen de vervolging van academici die een verklaring hadden ondertekend waarin ze de regering opriepen opnieuw met de Koerdische PKK om tafel te gaan. Hij is meer geneigd die onderhandelingen met de PKK te hervatten.”

Lees ook overde moeizame relatie tussen Erdogan en Davutoglu: Spanning loopt op tussen Erdogan en ‘marionet’ Davutoglu

Deze week bleek de maat vol voor de Turkse president. Terwijl Davutoglu in Qatar was om te onderhandelen over een te openen militaire basis aldaar, werd in Turkije door zijn eigen partij AKP hem de bevoegdheid ontnomen om benoemingen te doen. Daarna werd Davutoglu online anoniem bekritiseerd voor zijn kritiek op Erdogan. Dat een gepland overleg tussen de twee regeringsleiders van donderdag naar woensdag werd vervroegd bleek de opmars naar het einde voor Davutoglu te zijn.

Erdogan, die nu formeel gezien als president een ceremoniële functie zou moeten hebben, ambieert een presidentieel systeem in Turkije. Daarvoor moet de grondwet gewijzigd worden. Ook Davutoglu steunt die wetswijziging, maar niet zonder kritiek en niet met dezelfde haast als Erdogan.