Theater Na de Dam durft pijnlijk verleden aan heden te koppelen

Met Theater Na de Dam willen twee jonge theatermakers de gedachte aan de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog levend houden.

Nasrdin Dchar slaat in zijn optreden in Carré nadrukkelijk een brug tussen toen en nu. Foto: Jorn Heijdenrijk

De voorstelling is al begonnen als de laatste mensen nog binnendruppelen in de grote ronde zaal van Carré. Een groot deel van deze mensen komt rechtstreeks van de Dam, waar ze eerder op de avond de Nationale Dodenherdenking hebben bijgewoond. Ze hadden maar een half uurtje om van de Dam naar Carré te komen, voor de voorstelling Voor ik vergeet, een eenmalige opvoering van acteur Nasrdin Dchar en muzikant Spinvis in het kader van Theater Na de Dam.

Theater Na de Dam begon zes jaar geleden als programma van zeven voorstellingen in de Amsterdamse theaterstraat Nes. Inmiddels is dit initiatief van theatermakers en filosofen Jaïr Stranders en Bo Tarenskeen uitgegroeid tot een programma met tachtig grote en kleine voorstellingen verspreid over het hele land.

Kaper

Stranders en Tarenskeen begonnen hun theaterprogramma vanuit de zorg over de afnemende zeggingskracht van de Nationale Dodenherdenking. De herdenking komt steeds verder van de huidige generaties af te staan. Tijd dus, volgens beiden, om de inhoud van de herdenking in theatervoorstellingen een modern gezicht te geven.

Dat het de bedoeling is de herdenking actueler te maken is duidelijk te merken aan het programma in Carré. Regelmatig maakt Nasrdin Dchar in zijn monoloog een directe koppeling tussen de jodenhaat in de Tweede Wereldoorlog en agressie tegen moslims nu.

“Toen hadden we het over ontjoden, nu spreken we over de-islamiseren.”

De voor de hand liggende kritiek dat hij hiermee de herdenking van oorlogslachtoffers misbruikt om zijn eigen punt te maken is hij in de voorstelling voor: “Je bent een kaper, een kaper van onze Nederlandse herdenking”, spreekt hij zichzelf toe in de monoloog.

Twitter avatar Nasrdin_Dchar Nasrdin Dchar 1 ding is zeker. Deze avond in Carré zal ik nooit meer vergeten! Dankjewel @TheaterNadeDam voor deze enorme eer. En dankjewel publiek!!! ❤️

De koppeling aan de actualiteit valt goed bij het aanwezige publiek. “Het is gewaagd, maar het maakt de herdenking wel van nú”, vertelt Cees Smit (67) uit Castricum.

“Als je hoort wat moslims soms toegeschreeuwd krijgen. Dat is verschrikkelijk. Ik kreeg kippenvel van Dchars optreden.”

Voor Smit is het het derde jaar op rij dat hij naar Carré komt voor Theater Na de Dam.

“Het is een mooie manier om er een moment van te maken. Het is ontzettend belangrijk om te herdenken. Ze zeggen altijd ‘nooit meer oorlog’, maar daar kunnen we nu niet meer zo maar mee wegkomen. We moeten naar onszelf kijken. Theater is daar een goede manier voor.”

Nacht Na de Dam

Na afloop van het theaterprogramma is er in Carré nog het verzamelprogramma Nacht Na de Dam. Het publiek - voor een groot deel theatermakers die elders in Amsterdam een voorstelling hadden en publiek dat of in Carré of elders een voorstelling heeft gezien - zit op houten klapstoeltjes op het podium van Carré en bekijkt een selectie fragmenten van voorstellingen die eerder die avond zijn opgevoerd. Een deel van het verzamelprogramma wordt live uitgezonden door de NOS.

“Het is mooi om hier bij elkaar te komen en te zien wat de anderen hebben gedaan”, vertelt één van de theatermakers die net een voorstelling heeft gehad elders in de stad.

Ook hier valt de koppeling met het heden goed. “De tijd verandert, de herdenking moet ook veranderen: herdenken is niet enkel denken aan, het is actief dat wat er gebeurd is koppelen aan het heden”, vertelt bezoeker Arthur van Schendel (67) uit Amsterdam.

“Opdat we niet vergeten, zeggen we dan plechtig, maar daar hebben we niets aan wanneer we het niet aan het heden durven te koppelen.”