Trump gaat nu ‘achter Clinton aan’

Met de uitschakeling van Ted Cruz is ‘the Donald’ zeker de Republikeinse kandidaat . De échte race gaat nu beginnen.

Trump is zeker, Clinton nog nét niet

Miljardair Donald J. Trump is na een verpletterende winst in Indiana nu de facto de Republikeinse kandidaat voor de presidentsverkiezingen van november. Zijn enige echte concurrent, senator Ted Cruz, staakt zijn campagne. John Kasich vormt geen enkel gevaar.

Wat nog geen jaar geleden begon als een lachnummer, werd een opstand in de partij en eindigde woensdagnacht met een Republikeinse machtsovername door Trump. Hij eiste direct de eindzege op. „Vanaf nu gaan we achter Hillary Clinton aan.” Hij riep op tot eenheid in de partij, en zei dat hij bevolkingsgroepen terug kan lokken die van de Republikeinse Partij vervreemd zijn geraakt. „Ik win bij vrouwen, ik ben er dol op.” Met latino-kiezers beloofde hij „een ongelooflijke band” op te bouwen, net als met zwarte kiezers. „Afro-Amerikanen willen banen.”

De Republikeinse partij gaat met een onbestuurbare, polariserende presidentskandidaat de strijd aan met (waarschijnlijk) de Democraat Hillary Clinton. Trump overtuigde Republikeinse kiezers met een onconventionele campagne. Hij gebruikt geen focusgroepen, peilingen of tv-spotjes, en heeft nauwelijks een organisatie.

Trump profiteerde van een identiteitscrisis in de Republikeinse Partij. Die radicaliseerde de afgelopen jaren, en veranderde van een bestuurderspartij in een activistenplatform. De kiezers bleken vatbaar voor Trump. Al verzetten veel conservatieven zich hevig, de meesten gaan hem nu toch steunen.

De zakenman Trump wijkt sterk af van het traditionele Republikeinse profiel. Hij bepleit een flexibele levensinstelling, omdat je daarmee „de beste deals” kunt sluiten. Hij heeft vaak ruimdenkende opvattingen over sociale kwesties en steunde in het verleden ook Democraten. Maar zijn retoriek tegen migranten, globalisering en de bestuurlijke elite is hard.

Trump gebruikt de verwarring onder Amerikaanse kiezers, en vergrootte die door overal complotten te zien. Met een complot – ‘Obama is niet in Amerika geboren’ – werd hij vijf jaar geleden een politieke factor van betekenis. En met een complot – ‘de vader van Ted Cruz is betrokken bij de moord op John F. Kennedy’ – schoot hij zijn laatste tegenstander af.

Het is de vraag of Trump deze stunt kan herhalen in november. Met Trump hebben de Republikeinen een kandidaat die buitengewoon impopulair is bij andere Amerikaanse kiezers. Zijn populariteit zit ongeveer op 28 procent – historisch laag voor een presidentskandidaat. Willen de Republikeinen winnen, dan moet Trump veel meer stemmen binnenhalen dan Mitt Romney in 2012.

Daar staat tegenover dat Trump het waarschijnlijk zal opnemen tegen een al even impopulaire tegenstander: Hillary Clinton. Zij verloor vannacht de Democratische voorverkiezingen in Indiana verrassend van democratisch socialist Bernie Sanders. Die zei dat hij de strijd tegen Clinton tot aan de Conventie in juli wil voortzetten, al zijn zijn kansen nog altijd erg klein.

Ook over Hillary Clinton denken Amerikanen negatief. Zo’n 55 procent van de kiezers ziet haar niet zitten, ruim 38 procent is positief. Dat zijn iets betere cijfers dan Trump. Maar in de recente geschiedenis zijn geen kandidatenmet zulke lage scores gekozen voor de eindstrijd , berekende website fivethirtyeight.com.

Dat zal gevolgen hebben voor de komende maanden. Twee impopulaire politici, zwaarbewapend met munitie over hun kwetsbare tegenstander, kunnen de hardste campagne sinds decennia ontketenen.