Scientology’s vette jaren zijn wel voorbij

Scientology en Hollywood Scientology werd groot door filmsterren te werven: John Travolta, Tom Cruise. Inmiddels is een uittocht begonnen.

Een film maken over het maken van een film over de Kerk van Scientology. In Hollywood nog wel, het hol van de leeuw. „Het leek me perfect”, zegt regisseur Jim Dower van My Scientology Movie. Oprichter L. Ron Hubbard schreef immers filmscripts en wilde regisseren, de huidige leider David Miscavige was ooit zijn cameraman in Scientology’s filmstudio, Hollywoodsterren zijn hun rolmodellen.

Hollywood was L. Ron Hubbards favoriete jachtgrond. In 1955 begon hij Project Celebrity: volgelingen moesten beroemdheden als Walt Disney, Orson Welles en Greta Garbo strikken als ambassadeurs van zijn ‘wetenschappelijke religie’. Maar Scientology werd er pas in de jaren zeventig hip als „high worden zonder drugs”. In die tijd kocht Scientology spotgoedkoop gebouwen in het verloederde Hollywood, waaronder het eerste ‘Celebrity Centre’ Château Élysée in 1969: een vrolijk kasteeltje waar beroemdheden in alle rust konden verpozen en jonge acteurs en actrices via cursussen een ingang in de filmindustrie werd beloofd, wat Scientology met zijn groeiende netwerk ook kon waarmaken. De eerste scalp was John Travolta, die zijn doorbraak aan Scientology toeschreef. Er volgde een bekeringsgolf: Priscilla Presley, Juliette Lewis, Isaac Hayes, Anne Archer, Kirstie Alley en Tom Cruise, die een macho-achtige bromance heeft met leider Miscavige.

Lees ook : ons interview met Louis Theroux. Hij verzon een list om binnen te komen in de gesloten Scientologykerk.

Scientology sprak de matig opgeleide, onzekere én ambitieuze acteurs aan die in Hollywood aanspoelen. Zijn cursussen draaiden om omgaan met afwijzing en projectie van overwicht en zelfvertrouwen. „Het heeft veel van psychotherapie en method acting”, zegt John Dower. „Hun narcistische doelgerichtheid geeft houvast in een keiharde wereld.” Maar hoewel half Hollywood ooit aan Scientology snuffelde, schrikt het aura van schandalen af: het lukt sinds 1990 nauwelijks nog om klinkende namen te werven. En dat beroemdheden als John Travolta en Tom Cruise in de 21ste eeuw hun geloof actiever uitdroegen, hielp ook niet. Travolta maakte zich in 2000 belachelijk met de verfilming van L. Ron Hubbards epos Battlefield Earth, Cruise deed in 2004 bij Oprah een idiote liefdesverklaring aan zijn – door Scientology geselecteerde – bruid Katie Holmes, waarop stuitend arrogante interviews volgden. Scientology leek niet langer de snelweg naar succes.

Inmiddels is een uittocht op gang: recentelijk tweevoudige Oscarwinnaar Paul Haggis (Crash, Million Dollar Baby), sitcomgrootheid Leah Remini en Elvis’ dochter Lisa Marie Presley. Erger nog: zij schrijven boeken over Scientology en geven interviews: hun roem keert zich zo juist tegen Scientology. De jongste spijtoptant is de 80-jarige Ron Miscavige, vader van de leider, die deze week een boek over zijn zoon publiceert: Ruthless. Voor Scientology zijn de vette jaren voorbij.