Hemelvaart en Bevrijdingsdag op dezelfde dag. Botst dat?

Voor de meeste Nederlandse feestdagen geldt dat als die samenvallen met een Christelijke feestdag of op een zondag vallen, ze een dag uitgesteld of vervroegd worden.

Een straat in Baarn. Foto: Rick Nederstigt/ANP

Donderdag is het voor de tweede keer zover: Bevrijdingsdag en Hemelvaart vallen op dezelfde dag. Sinds 1946 gebeurde dat slechts een keer eerder, in 2005. Een dubbele feestdag dus. Maar botsen die niet?

Voor de meeste Nederlandse feestdagen geldt dat als die samenvallen met een Christelijke feestdag of op een zondag vallen, ze een dag uitgesteld of vervroegd worden. Zo valt Koningsdag nooit op een zondag, maar wordt vervroegd naar 26 april als de 27e een zondag is. Dit was al gelijk raak bij de eerste Koningsdag van Willem-Alexander, op 26 april 2014.

Maar 4 en 5 mei schuiven nooit op als ze samenvallen met een zondag of een andere feestdag. Het kabinet-de Jong besloot daartoe in 1968, omdat voor verschillende andere religieuze groepen de rustdag niet zondag is. Daarvoor schoof Bevrijdingsdag wel een aantal keer, omdat het op een zondag viel. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei volgt deze lijn nog altijd. Op de site geeft het comité aan van de overtuiging te zijn dat ‘herdenken en vieren’ niet in strijd is met het karakter van religieuze dagen.

Toch is het nooit probleemloos geweest. In 2014 viel 4 mei op een zondag, waarna verscheidene religieuze gemeentes de herdenking naar 3 mei verplaatste. Niet zozeer omdat herdenken niet samenging met een zondag, maar omdat er wel op een zondag gewerkt zou moeten worden aan de voorbereiding. En toen in 1996 Bevrijdingsdag op een zondag viel, vroegen enkele gemeentes aan het kabinet om de dag te verplaatsen. Daar werd echter niet aan toegegeven.

Alle reden voor een feest

Wordt in christelijke kringen nu het niet opschuiven van Bevrijdingsdag gezien als problematisch? Daar lijkt het niet op. Een woordvoerder van de SGP laat weten er geen problemen mee te hebben. “Het heeft zelfs wel iets moois, deze twee feesten samen op een dag.” In Voorthuizen organiseert de Gereformeerde Kerk zelfs het ‘Vernieuwingsfestival’, “om als christenen te vieren dat we bevrijd zijn”, aldus de website. De protestantse Keizersgrachtkerk in Amsterdam doet ook mee met een vrijheidsmaaltijd. Nu de twee feesten samenvallen is er volgens de website “alle reden” om er een te organiseren.

Iets meer controverse lijkt er over het vlaggen op deze dag. Dat wordt aangeraden volgens het vlaggenprotocol van de Rijksvoorlichtingsdienst, terwijl dat op een zondag bijvoorbeeld normaal gesproken niet de bedoeling is. Dat leidde in 2013 nog tot veel mensen en kerken die niet vlagde tijdens Bevrijdingsdag. Voor overheidsgebouwen is het verplicht om te vlaggen.

Toch lijkt ook over dit in verband met Hemelvaart weinig discussie in vergelijking met de zondag. Uit een poll van het Reformatorisch Dagblad uit 2005 bleek dat 84,5 procent van de 848 stemmers geen probleem had met vlaggen op de Hemelvaartsdag-Bevrijdingsdag van dat jaar, omdat het geen zondag is of omdat de dag sowieso ‘een vrolijk tintje’ moet hebben. Slechts 15,4 procent was tegen vlaggen, waarvan 3 procent het buiten kerktijd nog wel vond kunnen. Hemelvaart blijkt duidelijk geen zondag.