De groene miljonair vs. de linkse moslim

Burgemeestersverkiezingen Londen Donderdag kiest Londen een opvolger voor burgemeester Boris Johnson. Er zijn twaalf kandidaten, maar de strijd gaat tussen Zac Goldsmith (Conservatieven) en de Sadiq Khan (Labour). Ze vertegenwoordigen de twee gezichten van de Britse hoofdstad.

Zac Goldsmith

Zac Goldsmith geeft lange – heel lange – genuanceerde antwoorden. Hij staat in een buurthuis in het noordwesten van Londen. In Hillingdon, het kiesdistrict dat de huidige burgemeester, Boris Johnson, vertegenwoordigt. Die Goldsmith zelf uitkoos als opvolger.

Dat zou hem zeker in deze Conservatief stemmende wijk voordeel moeten geven. Buiten antwoordt een moeder met twee kinderen echter „Wie?” op de vraag of ze Goldsmith kent. Een buurvrouw die haar bulldog onder bedwang houdt, zegt: „Ik weet niet wie dat is, love.”

Goldsmith (41) is een geboren en getogen Londenaar. De Conservatief vertegenwoordigt het ene gezicht van de stad: blank, zoon van een miljardair en een socialite, weggestuurd van Eton wegens cannabisgebruik, getrouwd met een telg uit de beroemde Rothschild-familie, milieuactivist, en voor een Brexit, een Brits vertrek uit de EU. Hij is het Conservatieve Lagerhuislid voor de rijke wijk Richmond.

Die afkomst kan men hem vergeven. Zijn plannen voor huisvesting en transport klinken gedegen – in het buurthuis wordt geknikt. Moeilijker verteerbaar blijken persoonlijke aanvallen op „de radicaal” Khan. Goldsmith suggereert dat zijn belangrijkste tegenstander door in debat te gaan met de hardline-imam Suliman Gani „zuurstof en dekking” geeft aan extremisten. Hij illustreerde dat met een verwijzing naar de aanslagen van 7 juli 2005. Khans antwoord, dat hij als prominent moslim en mensenrechtenadvocaat natuurlijk Gani’s pad kruiste, wordt weggewuifd.

Wat verlegen staat een oudere man van Aziatische afkomst op. „Als moslim voel ik me ongemakkelijk. Dit klinkt islamofoob. Wat u zegt, heeft blauwe plekken veroorzaakt.” Goldsmith antwoordt: „Het is naïef om te doen alsof er niets aan de hand is als een man verantwoordelijk wil worden voor de veiligheid van deze stad. Het gaat om zijn beoordelingsvermogen.” Alleen het witte publiek applaudisseert.

Zac Goldsmith (41; boven) enSadiq Khan (45) hopen donderdag burgemeester van Londen te worden.Foto’s Niklas Halle’n/AFP

Goldsmith? Ik weet niet wie dat is, love

Inwoonster Londense wijk Hillingdon

Sadiq Khan

Sadiq Khan is overal. Aan zijn berichten op Twitter is te zien hoe kriskras door Londen reist, en voortdurend handen schudt. En voor het geval de aangesproken middenstanders niet weten wie hij is, zorgt zijn entourage vooraf dat men weet dat Khan langskomt.

In Labour-wijk Islington – waar oud-premier Tony Blair woonde, en huidig Labour-leider Jeremy Corbyn woont – was dat niet nodig geweest. Op Chapel Market zijn de mensen, zoals de kaasboer het verwoordt, „loyaal” Labour-stemmers. En dan vinden ze het alleen jammer dat Khan bliksemsnel vertrekt.

Khan (45) is net als zijn belangrijkste opponent Zac Goldsmith geboren en getogen in Londen. Maar de Labour-politicus vertegenwoordigt het andere gezicht van de stad: moslim, zoon van een Pakistaanse buschauffeur en naaister, opgegroeid in een socialewoningbouwflat, opgeleid op een openbare school, mensenrechtenadvocaat, oud-staatssecretaris voor Transport, en tegen een Brexit. Hij is het Labour-Lagerhuislid voor de multiculturele wijk Tooting.

Die achtergrond zou hem in een stad als Londen – waar 36,6 procent van de inwoners niet in het Verenigd Koninkrijk is geboren – voordeel moeten bieden. Bovendien is de hoofdstad een Labour-stad: waar het land vorig jaar Conservatief koos bij de landelijke verkiezingen, werd Londen nog roder.

Khan heeft echter twee problemen: zijn partijleider en zijn voorganger. Sommige gematigdere kiezers zijn bang dat winst voor Labour in Londen Corbyns radicaal linksere leiderschap bekrachtigt, en twijfelen daarom over een stem op Khan. Hij vreest zelf juist dat Corbyns vermeende antipathie voor het bedrijfsleven hem stemmen kan kosten.

Een groter nadeel is dat hij zich de afgelopen week voortdurend moest verontschuldigen voor partijgenoot Ken Livingstone, tot 2008 burgemeester van Londen. Khan was de eerste die Livingstones vergoelijking van antisemitisme vorige week „vreselijk en onvergeeflijk” noemde. Maar bij sommige kiezers blijft een ongemakkelijk gevoel over Labour hangen.

Terwijl Khan juist probeert meer begrip en „eenheid” tussen islamitische en joodse Londenaren te kweken. Vorig jaar brak hij het vasten tijdens de ramadan daarom verschillende keren in een synagoge. Londen heeft een grote joodse gemeenschap.