Afscheid van de lamp doet ook pijn

Philips’ lichttak moet alleen verder. De topman is erg enthousiast, het personeel voelt zich een beetje verstoten.

Philips presenteerde in 1990 het tot dan toe kleinste formaat spaarlamp. Foto ANP

Een klein beetje het gevoel dat ze de ‘Philips-familie’ moeten verlaten, hebben ze wel. „We horen er niet meer bij, dat is het sentiment”, zegt directeur Jörg Sauer van de vakbond VHP2. Hij vertegenwoordigt het hoger opgeleide personeel van Philips.

Sauer heeft het over de 36.000 werknemers van de lichttak, Philips Lighting. Daar wil het moederconcern, aan de beurs genoteerd als Koninklijke Philips, vanaf. Het wil door met wat het ‘healthtech’ noemt, gezondheidstechnologie. Het neemt afscheid van waar het sinds de oprichting door de gebroeders Philips in 1891 groot mee werd: de gloeilamp en alle lichtbronnen die daarop volgden. Nu verkoopt het zijn lichtdivisie door middel van een beursgang, zo maakte het dinsdag bekend.

Eerder heeft Philips (24,2 miljard euro omzet in 2015, 117.000 werknemers) geprobeerd Lighting in één keer te verkopen aan een private partij, maar dat is niet gelukt. De biedingen die binnenkwamen waren „minder aantrekkelijk” dan een beursgang, zei topman Frans van Houten dinsdag tijdens een persconferentie.

Wat voor bedrijf brengt Van Houten naar de beurs? Wat zijn de kansen en risico’s voor Philips Lighting in de moeilijke lampenmarkt? En wat betekent dit besluit voor de werknemers?

Groot fan van smart

Een topman heeft Lighting in elk geval al: de Fransman Eric Rondolat gaat leiding geven aan de kleinere, afgesplitste Philips-familie. Met een omzet van 7,5 miljard in 2015 is die een stuk kleiner dan de gezondheidstak, die 16,8 miljard euro euro omzette. De omzet loopt bovendien terug, afgelopen kwartaal nog 2 procent.

Voor de beschrijving van wat zijn lichtbedrijf doet, gebruikt Rondolat graag het woord ‘smart’: smart office, smart retail, smart city, smart home. Met deze vier smartvarianten wil hij er een succes van maken – zoals ook voor de rest van de techindustrie smart het toverwoord is. De term staat voor het verbinden van allerlei objecten aan internet en sensoren. Van straatlantaarns met geluidssensoren tot kantoorverlichting die meet hoeveel mensen er achter hun bureau zitten.

Rondolat heeft er hoge verwachtingen van. Hij voorspelt dat de daling van de verkoop van gloeilampen dit jaar voor het eerst wordt gecompenseerd door de inkomsten uit deze modernere apparatuur, waarvoor led-lampen de basis vormen. Dat vertelt Philips Lighting ook aan potentiële beleggers, in de officiële aankondiging van de beursgang dinsdag. Rondolat ziet een groeiende behoefte aan „energiezuinig” en „digitaal” licht in de wereld.

Gids voor de industrie

Qua omvang verslaat Philips Lighting, actief in 180 landen, de traditionele concurrentie met gemak. Nummer twee is Osram, een Duitse voormalige dochter van Siemens, met een omzet van 5,6 miljard euro. Rondolat beschouwt zijn bedrijf als een gids voor de hele sector: „Wij leiden de aantrekkelijke en groeiende lichtindustrie door de verschuiving van conventionele naar led-verlichting”, zei hij dinsdag in een verklaring.

Maar onaantastbaar is de marktpositie niet. In allerlei hoeken dreigt concurrentie: grote automatiseerders als IBM en Atos bouwen ook mee aan slimme gebouwen en steden, techbedrijven als Google breiden hun activiteiten op dit gebeid ook uit en ook in China komen de laatste jaren allerlei bedrijven op die goedkope led-verlichting maken. De verschuivingen leiden tot speculaties over fusies en overnames. Het is dus niet gezegd dat deze beursgang voorlopig de laatste grote verandering is voor Philips Lighting.

De werknemers hebben al aan de scheiding kunnen wennen. Intern is de splitsing in gang gezet na Philips’ besluit om Lighting af te stoten, ongeveer anderhalf jaar geleden. Afgelopen zomer kregen de werknemers te horen bij welk onderdeel ze terechtkomen: gezondheid of licht.

Tot dinsdag heerste wel onzekerheid over hóé Philips de lichttak zou verkopen: een beursgang of private verkoop, in één keer aan één partij.

De werknemers vreesden in handen te komen van een private-equitybedrijf, zegt vakbondsdirecteur Sauer. „Private equity heeft een slechte reputatie.” Eerder is Philipsonderdeel NXP aan een private-equitypartij verkocht, die heeft flink gereorganiseerd. Een beursgang heeft volgens Sauer de voorkeur van het personeel.

Die komt er nu hoogstwaarschijnlijk. Dat besluit is misschien een troost voor de werknemers, die na de beursgang – naar verwachting over ongeveer vier weken – ineens niet meer voor Koninklijke Philips werken.