‘Xtc light’: in opkomst maar niet zonder gevaar

drug 4-FA De nieuwe ‘designdrug’ 4-FA groeit in populariteit. De effecten zijn milder dan van xtc. Maar niet zonder risico’s, zegt het Trimbos.

White domino, een xtc-pil in de vorm van een dominoblokje. Foto: Koen van Weel/ANP

De drug 4-FA is bezig aan een opmars in Nederland. In 2015 is er meer van de drug aangeboden bij drugstestpunten dan in alle voorgaande jaren bij elkaar. Dat blijkt uit een rapport van het Trimbos-instituut dat dinsdag verschijnt. In totaal werd 4-FA, ook bekend als 4-fluoramfetamine of 4-FMP, 708 keer aangeboden, tegenover 319 keer in 2014. Dat is 6 procent van het totale aanbod van drugs bij testpunten.

Trimbos monitort in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid de types drugs die aangeboden worden bij dertig testpunten van bijvoorbeeld de GGD, Victas en Verslavingszorg Noord-Nederland (VNN). Mensen kunnen daar onder meer pillen laten testen op de inhoud. Als er gevaarlijke inhoud gevonden wordt, kan het meldpunt een zogeheten ‘Red Alert’ afgeven, zoals in Amsterdam vorig jaar vanwege witte heroïne die werd verkocht als cocaïne. Via de testen houdt het instituut zicht op de illegale drugsmarkt in Nederland.

4-FA staat onder gebruikers ook wel bekend als ‘xtc light’, omdat de effecten vergelijkbaar zijn, maar minder heftig. Zo kun je gemakkelijker een gesprek blijven voeren en is de kater minder heftig. De prijs is even hoog als bij xtc: rond de vier euro per pil, poeder is iets duurder.

De toename wordt deels verklaard door het feit dat xtc steeds sterker wordt. In 2015 had iets meer dan de helft van de geteste xtc-pillen een gehalte van meer dan 140 milligram van de werkzame stof MDMA, tegenover circa 10 procent in 2010. „We weten niet zo goed waarom xtc zoveel sterker wordt”, zegt Daan van der Gouwe van het Trimbos-instituut. „Het komt misschien doordat aanbieders op zoek zijn naar een zo zuiver mogelijke pil. Maar ook gebruikers willen soms een zo sterk mogelijke drug, omdat men denkt: hoe sterker hoe beter.”

Van de risico's, vooral op de middellange en lange termijn, weten we niets

4-FA maakte volgens Van der Gouwe zijn intrede rond 2009. „Toen heerste er krapte op de markt in grondstoffen voor speed en zag je dat het daar als bestanddeel werd gebruikt. Daarna lijkt het een eigen leven te zijn gaan leiden.”

Op dit moment is de drug legaal. 4-FA is een zogeheten ‘nieuwe psychoactieve stof’ (NPS), wat inhoudt dat het een nieuw ontworpen drug is die niet verboden is volgens de Opiumwet. Je mag er dus net zoveel van op zak hebben als je wil.

Dat betekent echter niet dat de drug onschadelijk is. Van der Gouwe: „Van de risico's, vooral op de middellange en lange termijn, weten we niets.”

Uit het Trimbos-rapport blijkt dat ook andere typen drugs vaker naar de testpunten gebracht worden. Zo zijn er ook kleine toenames in het aantal meldingen van ketamine, LSD en 2C-B. Deze toenames zijn echter minder uitgesproken dan die van 4-FA.