‘Rookverbod helpt: baby’s gezonder bij geboorte’

nrc.checkt Dat meldde RTL Nieuws op zijn site over gevolgen van het rookverbod in de horeca.

De aanleiding

Er is rechtstreeks verband tussen het rookverbod in de horeca in 2008 en gezondere baby’s. Sindsdien is er een kleine daling te zien van het aantal baby’s met een te laag geboortegewicht, meldde RTL Nieuws op 22 april op zijn site: ‘Rookverbod helpt: baby’s gezonder bij geboorte’. We checken of er causaal verband is tussen het rookverbod en verbetering van de gezondheid van baby’s .

sigaret

Waar is het op gebaseerd?

Het nieuws is gebaseerd op onderzoek van Erasmus MC, in samenwerking met het AMC en twee buitenlandse universiteiten dat vorige maand gepubliceerd is in het wetenschappelijk tijdschrift Scientific Reports.

Het is voor het eerst dat er een relatie gelegd wordt tussen het Nederlandse tabaksbeleid en de gezondheid van kinderen, zo staat in het rapport.

Na invoering van rookvrije werkplekken in 2004 was er nog geen relatie waarneembaar op het welzijn van het ongeboren kind. Maar na invoering van de rookvrije horeca in 2008, was die relatie er volgens de onderzoekers wel. In de statistieken is dan met name een daling zichtbaar van het aantal kinderen dat met een te laag geboortegewicht ter wereld komt.

En, klopt het?

„Het onderzoek is betrouwbaar”, zegt directeur Michael Rutgers van het Nederlandse longfonds. „Alleen al het feit dat het gepubliceerd is in Scientific Reports is daar een indicatie voor. De onderbouwing moet deugen, anders gebeurt dat niet eens. Maar belangrijker is dat andere onderzoeken eenzelfde trend laten zien. In Schotland werd anderhalf jaar na invoering van een rookverbod in de horeca en publieke ruimtes een significante daling van het aantal hartaanvallen zichtbaar. Ander internationaal onderzoek laat ook verband zien tussen invoering van anti-rookverboden en daling van het aantal kinderen dat longziektes krijgt.”

In de publicatie wordt verwezen naar die internationale studies in onder meer Engeland, Schotland, Canada en de VS.

In het huidige onderzoek zijn de gegevens gebruikt van alle eenlinggeboorten in Nederland tussen 2000 en 2011. Dat is de periode waarin Nederland twee keer te maken kreeg met antirookbeleid. Eerst in 2004 met een algemeen verbod op roken op het werk. In 2008 met een verbod in de horeca én een accijnsverhoging op tabak.

Het eerste verbod had geen statistisch effect op de onderzochte perinatale uitkomsten, de periode van de 22ste zwangerschapsweek tot de 7de dag na de geboorte.

Het tweede antirookoffensief had dat wel. Er was een, weliswaar kleine, daling zichtbaar van het aantal kinderen dat met te laag geboortegewicht werd geboren. Een te laag geboortegewicht door zuurstoftekort, kan tot problemen bij de bevalling leiden en op latere leeftijd onder meer tot een hoger risico op suikerziekte.

De onderzoeksresultaten zijn gecorrigeerd op externe factoren die ook een dergelijke daling kunnen veroorzaken. Zo is er gecorrigeerd op een toch al dalende trend in daling van dysmaturiteit, op de sociaal-economische status van de betrokken vrouwen, hun leeftijd, eerdere zwangerschappen en op hun etniciteit.

In vergelijking met buitenlandse studies blijkt dat de gezondheidseffecten van het rookbeleid in Nederland kleiner zijn dan in andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk. Dat komt volgens de kinderarts Jasper Been, leider van het Erasmus-onderzoek mogelijk omdat ‘rookvrije’ wetgeving hier gefaseerd is ingevoerd en dat naleving ervan veel beperkter is geweest dan bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk.

Conclusie

Het Erasmus-onderzoek leidt tot de conclusie dat er een verband is tussen antirookbeleid sinds 2008 en een daling van perinatale complicaties. Daarom beoordelen wij de stelling dat er causaal verband is tussen het in 2008 aangescherpte rookverbod en verbetering van de gezondheid van baby’s als waar.