De gouverneur haat Cruz, maar toch steunt hij hem

De Stemming Correspondent Guus Valk beschrijft in deze rubriek het Amerikaanse verkiezingscircus, van de grote ontwikkelingen tot de veelzeggende details.

Mike Pence (l) en Ted Cruz. Foto Reuters

Mike Pence (56) is nu even de belangrijkste Republikein. Hij is de populaire gouverneur van Indiana, de conservatieve staat die deze dinsdag Democratische en Republikeinse voorverkiezingen houdt. Je zou de staat kunnen zien als de laatste kans voor Ted Cruz om de kandidatuur van Donald Trump te saboteren. Hij moet Indiana winnen, liefst met overmacht.

Dus wat doet Mike Pence?

De gouverneur staat ideologisch dicht bij Cruz en maakt zich zorgen over een machtsovername door Trump. Hij moet Cruz openlijk steunen om diens kansen levend te houden.

Maar Mike Pence heeft twee problemen. Het eerste: zijn eigen herverkiezing staat dit jaar op het spel. Hij wil de Trump-aanhang niet voor het hoofd stoten. En: Pence heeft een bloedhekel aan de senator uit Texas.

De endorsement van Mike Pence, de officiële steunbetuiging aan Cruz, kwam afgelopen vrijdag. Pence had een regionaal radiostation uitgekozen. Het fragment is symbolisch voor de onmogelijke situatie van vrijwel iedere Republikein met gezag.

„Ik vind alle drie de kandidaten goed”, zei Pence, zuchtend en steunend. „Ik wil vooral Donald Trump prijzen.” Pence was Trump „dankbaar”, omdat hij banen terug wil brengen naar Indiana.

De belangen zijn groot

Maar o ja, merkte hij bijna ter zijde op, Pence zal op Ted Cruz stemmen. Had hij al gezegd dat álle kandidaten goed zijn? Echt heel erg goed. Hij kon iederéén wel steunen.

De steunbetuiging is een kunst die maar weinig politici beheersen. Het spel wordt ook wel de onzichtbare voorverkiezing genoemd: steunbetuigingen van partijprominenten zijn de belangrijkste indicatie van electoraal succes in een staat, berekende politicoloog Marty Cohen in 2008.

Ook voor wie steun betuigt, zijn de belangen groot. Het is zaak een politicus te steunen op het moment datdie het nodig heeft, dus als diens verkiezing nog onzeker is. Dat betekent dat de endorser risico loopt. Je moet niet op het verkeerde paard wedden. Maar er wacht mogelijk ook een beloning: politici belonen vroege vrienden vaak beter dan late instappers. Het komt dus aan op instinct.

En: het is handig als je iemand ook echt met hart en ziel steunt. Het gestuntel van Pence staat niet op zichzelf. Marco Rubio, ooit gezien als grote kanshebber voor de nominatie, kreeg een tijdlang allemaal opportunisten achter zich aan, zoals Rick Santorum. Toen Santorum eens gevraagd werd wat Rubio allemaal bereikt had, begon hij te stotteren: hij had geen idee.

Een vleesgeworden Lucifer

Bij Cruz moeten de steunbetuigers ook nog eens een grote dosis walging overwinnen. Ted Cruz, de laatste hoop van de partijelite, is het zwarte schaap van de partij. Die intense Cruz-haat is sinds 2013 opgebouwd, het jaar dat hij in de Senaat belandde. Cruz gaat zijn eigen gang, saboteert ieder compromis in het Congres, en wist in 2013 vrijwel in zijn eentje de federale overheid plat te leggen.

Cruz laat geen kans onbenut om de partijtop te beledigen. John Boehner, oud-voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, noemde hem een paar dagen geleden „een vleesgeworden Lucifer”. „Ik heb nooit eerder met zo’n zielige klootzak moeten werken als met Ted Cruz.”

Maar o ja, merkte hij bijna ter zijde op, Pence zal op Ted Cruz stemmen

Republikeinen steunen Ted Cruz alleen omdat ze denken dat het echt niet anders kan. Mike Pence weet dat als zijn staat naar Trump gaat, de voorverkiezingen zo goed als voorbij zijn. Maar die afweging maken nog maar weinigen in de partijtop. Tot nu toe zitten de meesten deze verkiezingen uit zonder zich te verroeren. Cruz heeft pas steun van zes gouverneurs, vier senatoren en een klein clubje leden van het Huis van Afgevaardigden. Dat is meer dan Trump (drie gouverneurs en één senator), maar het blijft een historisch laag aantal.

Als je dan toch iemand steunt, moet je het vol overgave doen, dacht Carly Fiorina. De oud-kandidaat werd gekozen tot Cruz’ running mate, en kwam met de meest ronkende aanbevelingsspeech die Cruz ooit gekregen had. Ze zong zelfs de dochtertjes van Cruz toe. „I know two girls that I just adore”, zong ze a capella. Fiorina is Cruz’ laatste hoop. Hij verwacht alles van deze steunbetuiging. Zijn website, tedcruz.org, heeft hij al veranderd in cruzcarly.com.